Maqolada notiqning ommaviy nutqda xarizmatik obrazni yaratishi va uni qo‘llab-quvvatlashi uchun qo‘llaniladigan lingvokreativ strategiyalar tahlil qilinadi. Empirik asos sifatida ikki rus muallifi — Iosif Brodskiy (Nobel ma’ruzasi parchalari, 1987) va Aleksandr Soljenitsin (Garvard ma’ruzasi “Ikki qutbli dunyo”, 1978) nutqlari o‘rganiladi. Teoretik asosni freym semantikasi (C. Fillmor), konseptual metafora nazariyasi (J. Lakoff, M. Johnson) hamda “yangi ritorika” (H. Perelman, L. Olbrext-Titeka) tashkil etadi. Natijalar bo‘limida aniq gaplarning mikrolingvistik tahlili keltirilib, unda metaforik qayta freyming, paradoksal ta’rif, aforistik siqilish, gradatsiya va deiktik zichlashuv nutqning ethos, logos va pathosini qanday tashkil etishi ko‘rsatiladi. Xarizma “psixologik” emas, balki diskursiv hodisa sifatida — kognitiv va ritorik mexanizmlarning uyg‘un ishlashidan hosil bo‘luvchi effekt sifatida namoyon bo‘lishi asoslab beriladi.
| Mualliflar | Давлятова, Гульчехра |
|---|---|
| Jurnal | FarDU ilmiy xabarlari |
| Nashriyot | Farg‘ona davlat universiteti |
| ISSN | 2010-8419, 2181-1571 |
| Nashr sanasi | 2025-10-25 |
| Jild | 31 |
| Son | 5 |
| Betlar | 99-99 |
| Til | O‘zbek |
| Ilmiy soha | Filologiya |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-09-06 |
O‘zbekcha (lotin alifbosi): nutq xarizmasi, lingvokreativlik, ritorik strategiyalar, kontseptual metafora; freym semantikasi; ethos; logos; pathos, speech charisma, linguistic creativity, rhetorical strategies, conceptual metaphor, frame semantics, ethos; logos, pathos.
| APA | Давлятова, Гульчехра (2025). OMMAVIY NUTQDAGI NOTIQNING XARIZMATIK OBRAZI. FarDU ilmiy xabarlari, 31(5), 99-99. https://journal.fdu.uz/main/article/864 |
|---|---|
| GOST (OAK) | Давлятова, Гульчехра OMMAVIY NUTQDAGI NOTIQNING XARIZMATIK OBRAZI // FarDU ilmiy xabarlari. – 2025. – T. 31, № 5. – B. 99-99. |
| MLA | Давлятова, Гульчехра. “OMMAVIY NUTQDAGI NOTIQNING XARIZMATIK OBRAZI.” FarDU ilmiy xabarlari, 31(5), 99-99, 2025. https://journal.fdu.uz/main/article/864 |
| Chicago | Давлятова, Гульчехра. “OMMAVIY NUTQDAGI NOTIQNING XARIZMATIK OBRAZI.” FarDU ilmiy xabarlari, 31(5), 99-99 (2025). https://journal.fdu.uz/main/article/864 |
| Harvard | Давлятова, Гульчехра (2025) ‘OMMAVIY NUTQDAGI NOTIQNING XARIZMATIK OBRAZI’, FarDU ilmiy xabarlari, 31(5), 99-99. https://journal.fdu.uz/main/article/864 |
| BibTeX | @article{article2025,
title = {OMMAVIY NUTQDAGI NOTIQNING XARIZMATIK OBRAZI},
author = {Давлятова, Гульчехра},
journal = {FarDU ilmiy xabarlari},
year = {2025},
volume = {31},
number = {5},
pages = {99-99},
url = {https://journal.fdu.uz/main/article/864}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
Mazkur maqolada kasbiy muloqotning samaradorligini ta’minlashda pragmatik vositalarning ahamiyati tahlil qilinadi. Xususan, so‘zlovchining niyati, tinglovchining ijtimoiy mavqeyi, muloqot konteksti va madaniy omillarga…
Og‘zaki nutqda fikrlarni ifoda etishda ohang, pauza va urg‘u kabi vositalar xizmat qilsa, yozma nutqda bu vazifani tinish belgilar bajaradi. Tinish belgilarisiz yozilgan matn ham mazmunan aniq, hamda grammatik jihatdan…
Maqolada hayotiy pozitsiyalarda odamlarga nisbatan salbiy va ijobiy so‘zlar hamda iboralarni qo‘llashning asosiy usullari va omillari ko‘rib chiqiladi, bu shaxsning miyasiga ta’sir qiluvchi ijobiy his-tuyg‘ularni…
Maqolada turg‘un semantikaga va o‘ziga xos tuzilishga ega bo‘lgan til tizimining muhim elementi sifatida idiomalar ko‘rib chiqiladi. Semantik xususiyatlar, jumladan, tasvir, metafora, madaniy shartlash, shuningdek…
Maqolada zamonaviy axborot makonida faoliyat ko‘rsatayotgan ramz va belgilar madaniy-tarixiy ma’nolarini integrativ tarzda o‘rganiladi. Yondashuv madaniy semantikaning qatlamli modeli (madaniy sema — madaniy…
Mazkur maqolada buyuk mutafakkir, so‘z mulkining sultoni Alisher Navoiyning “Saddi Iskandariy” dostonida qo‘llangan qarama-qarshi ma’noli so‘zlar xususida fikr yuritilgan. Asarda uchragan arabiy, forsiy va turkiy zid…
Ushbu maqolada C.S.Lewis asarlarida mifologik nomlar (mifonimlar) filologik, narratologik va boshqa tahlil usullari orqali aniqlanib, ularning jami 276 tasi besh toifaga ajratilgan. Tahlil natijalari shuni ko‘rsatadiki…
Mazkur maqolada o‘zbek va ingliz muloqot xulqida disputning lingvokulturologik asoslari tahlil qilingan. Disput – bu, qarama-qarshi fikrlarning muloqot jarayonida madaniy va lingvistik omillar ta’sirida qanday…
Mazkur maqolada qadimgi davrlardan hozirgi kungacha insoniyat taraqqiyotining ajralmas bo‘lagi bo‘lgan boshqaruvning mazmuni, maqsadi va tamoyillari haqida so‘z yuritiladi. Tarixda o‘tgan podshohlarning siyosiy…
Maqolada akademik diskursning funksional va pragmatik tabiatini tadqiq etishning nazariy-metodologik asoslari tahlil qilingan. Sistemik-funksional grammatika va nutq aktlari nazariyasining integrativ modeli yaratilgan.
FarDU ilmiy xabarlari — barcha maqolalar · 2025-yil arxivi
Maqolada turg‘un semantikaga va o‘ziga xos tuzilishga ega bo‘lgan til tizimining muhim elementi sifatida idiomalar ko‘rib chiqiladi. Semantik xususiyatlar, jumladan, tasvir, metafora, madaniy shartlash, shuningdek…
Maqolada nutq aktlarining turli xil diskurs turlari, shu jumladan rasmiy, norasmiy, ishontiruvchi va informatsion tuzilishi koʻrib chiqiladi. Maqolada nutq aktlarining tuzilishini shakllanishiga va ularning muloqotdagi…
Ushbu maqola notiqlik san’ati, tafakkur va nutqning fan sifatidagi ahamiyatiga bag‘ishlangan. U notiqlik nutqi qurilishining o‘ziga xos qonunlarini o‘z ichiga oladi, mukammal nutqni amalda o‘zlashtirishga imkon beradi…
Mazkur maqola bugungi kunda til va madaniyat aloqasi, ularning o‘zaro sharoitlashuvi va o‘zaro hamkorligi muammosiga tadqiqotchilarning e’tibori qaratilgani bilan qiziqish uyg‘otadi. Ishda filologik komparativistika…
Ushbu maqola zamonaviy lingvistik pragmatika nuqtai nazaridan pleonastik iboralarni ko‘rib chiqishga bag‘ishlangan. Bugungi kunda zamonaviy lingvistik shaxsning nutq amaliyotida o‘tkir muammo mavjud bo‘lib, unda…
Ushbu maqolada D.S. Lixachyovning publitsistik va ilmiy asarlari materiali asosida tiklangan ritorik ideali tizimli tahlil qilinadi. Unda ushbu idealning markaziy tarkibiy qismlari: so‘zlovchining aytgan so‘zi uchun…
This article examines compression as a meaning-oriented strategy in sign language translation and interpreting. Compression is understood not as arbitrary shortening, but as the selective reformulation of a source…
This study investigates the impact of Edge Computing on bandwidth utilization in Internet of Things (IoT)–driven Nigerian telecom networks. The rapid growth of IoT devices has significantly increased data traffic…
The article analyzes the institutional formation and everyday educational practice of girls’ education in Turkestan in the late nineteenth and early twentieth centuries. It examines traditional schools led by otinoyi…
This study presents a comprehensive analysis of the geostrategic role of Khwarezm in the transregional trade system of Eurasia during the 9th–12th centuries, based on written sources, historiography, and archaeological…
This article addresses the problem of improving an adaptive traffic signal control algorithm at urban intersections by taking into account the dynamic characteristics of traffic flow. Fixed-time control under conditions…
This article presents the results of 2018-2023, such as biological diversity, inter-landscape distribution characteristics, density,and number of straggly insects identified from natural and anthropogenic areas of…