NOʻXAT SHIRASI (ACYRTHOSIPHON PISUM) MAVSUMIY POPULYATSIYA DINAMIKASINI GIBRID STOKASTIK DETERMINISTIK MODELLASHTIRISH

Yusupova, Shoiraxon, Zokirova, Gulnora, G‘aniyev, Kamoliddin, Zokirov, Islomjon

FarDU ilmiy xabarlari · 2026-yil

Annotatsiya

<p><em>2018‑yilda Shimoliy Fargʻonaning noʻxat ekin maydonlarida o‘tkazilgan 9 + 12 dekadalik dala kuzatuvlari asosida Acyrthosiphon pisum populyatsiyasining mavsumiy dinamikasi kvadratik deterministik regressiya va Ito tipidagi stokastik differensial tenglamadan iborat gibrid model yordamida tahlil qilindi. Model birinchi va ikkinchi cho‘qqilarni ± 2 kun aniqlikda prognoz qilib, klassik regressiyaga nisbatan RMSE&nbsp;31 % ga, MAPE&nbsp;8,5% bandga qisqardi. Tolak formulasi orqali qayta hisoblangan hududiy iqtisodiy zarar chegarasi 3,4 shira · 10 sm novda</em><em>⁻</em><em>¹ bo‘lib, amaldagi me’yordan 32 % past. +2 °C harorat ssenariysi cho‘qqini 4 kun oldinroqqa siljishi va dispersiyaning 9 % kengayishini ko‘rsatdi. </em><em>Natijalar zararkunanda monitoringini raqamlashtirish va uyg‘unlashgan kurash chorasini&nbsp; optimallashtirishga xizmat qiladi.</em></p>

Maqola ma’lumotlari
MualliflarYusupova, Shoiraxon, Zokirova, Gulnora, G‘aniyev, Kamoliddin, Zokirov, Islomjon
JurnalFarDU ilmiy xabarlari
Nashr sanasi2026-01-23
Jild31
Son4
TilIngliz

Kalit so‘zlar

noʻxat shirasi, populyatsiya dinamikasi, stokastik differensial tenglama, iqtisodiy zarar chegarasi, Farg‘ona vodiysi, regressiya modellash, noʻxat shirasi, populyatsiya dinamikasi, stokastik differensial tenglama, iqtisodiy zarar chegarasi, Farg‘ona vodiysi, regressiya modellash

Ilmiy soha

FarDU ilmiy xabarlari jurnalidan boshqa maqolalar

FarDU ilmiy xabarlari — barcha maqolalar