Tog‘li biotoplarda carabidae (coleoptera) faunasining ekologik tuzilishi va antropogen ta’sir ostidagi o‘zgarishlari

MUHAMMADRASULOV, ISMOILJON

FarDU ilmiy xabarlari · 2026-yil

Annotatsiya

Tadqiqotning maqsadi Farg‘ona vodiysining turli biotoplarida (archazor o‘rmonlari, lalmikor dala-yaylovlar va intensiv bog‘dorchilik maydonlarida) Yer qo‘ng‘izlari (Carabidae) faunasining ekologik tuzilishini, turlar xilma-xilligini va dominant tarkibini aniqlashdan iborat. Tadqiqot 2024–2025-yillarda o‘tkazilib, namuna yig‘ish uchun “Pitfall” (chuqurlik) tuzoqlari va qo‘lda yig‘ish usullari qo‘llanildi. Har bir biotopda o‘rtacha 30 ta tuzoqdan jami 425 ta namuna to‘plandi. Natijalarga ko‘ra, eng yuqori xilma-xillik va populyatsiya zichligi archazor o‘rmonlarida (S=6, N=174, H′=1.79) qayd etildi, eng past ko‘rsatkich esa intensiv bog‘dorchilik maydonlarida (S=2, N=111, H′=0.69) kuzatildi. Shennon–Viner va Simson indekslari tabiiy biotoplarda turlar xilma-xilligi yuqori, inson faoliyati kuchaygan agrobiotoplarda esa pasayganini ko‘rsatdi. Ekologik tahlil natijalariga ko‘ra, barcha biotoplarda zoofag turlar ustun bo‘lib, ularning ulushi 60–75% oralig‘ida bo‘lgan. Tadqiqot natijalari Farg‘ona vodiysi ekotizimlarida antropogen omillar ta’sirida bioxilma-xillikning kamayish tendensiyasini ilmiy asosda tasdiqlaydi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarMUHAMMADRASULOV, ISMOILJON
JurnalFarDU ilmiy xabarlari
NashriyotFarg‘ona davlat universiteti
ISSN2010-8419, 2181-1571
Nashr sanasi2026-02-04
Jild31
Son6
Betlar206-211
TilO‘zbek
Ilmiy sohaBiologiya
Indeksga qo‘shilgan2026-08-26

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

Carabidae, tog‘ biotoplari, ekologik tuzilma, xilma-xillik, antropogen omillar, ekotizim, monitoring, ekologik tahlil, Carabidae, tog‘ biotoplari, ekologik tuzilma, xilma-xillik, antropogen omillar, ekotizim, monitoring, ekologik tahlil

Ilmiy soha

Biologiya

Iqtibos keltirish

APAMUHAMMADRASULOV, ISMOILJON (2026). TOG‘LI BIOTOPLARDA CARABIDAE (COLEOPTERA) FAUNASINING EKOLOGIK TUZILISHI VA ANTROPOGEN TA’SIR OSTIDAGI O‘ZGARISHLARI. FarDU ilmiy xabarlari, 31(6), 206-211. https://journal.fdu.uz/main/article/784
GOST (OAK)MUHAMMADRASULOV, ISMOILJON TOG‘LI BIOTOPLARDA CARABIDAE (COLEOPTERA) FAUNASINING EKOLOGIK TUZILISHI VA ANTROPOGEN TA’SIR OSTIDAGI O‘ZGARISHLARI // FarDU ilmiy xabarlari. – 2026. – T. 31, № 6. – B. 206-211.
MLAMUHAMMADRASULOV, ISMOILJON. “TOG‘LI BIOTOPLARDA CARABIDAE (COLEOPTERA) FAUNASINING EKOLOGIK TUZILISHI VA ANTROPOGEN TA’SIR OSTIDAGI O‘ZGARISHLARI.” FarDU ilmiy xabarlari, 31(6), 206-211, 2026. https://journal.fdu.uz/main/article/784
ChicagoMUHAMMADRASULOV, ISMOILJON. “TOG‘LI BIOTOPLARDA CARABIDAE (COLEOPTERA) FAUNASINING EKOLOGIK TUZILISHI VA ANTROPOGEN TA’SIR OSTIDAGI O‘ZGARISHLARI.” FarDU ilmiy xabarlari, 31(6), 206-211 (2026). https://journal.fdu.uz/main/article/784
HarvardMUHAMMADRASULOV, ISMOILJON (2026) ‘TOG‘LI BIOTOPLARDA CARABIDAE (COLEOPTERA) FAUNASINING EKOLOGIK TUZILISHI VA ANTROPOGEN TA’SIR OSTIDAGI O‘ZGARISHLARI’, FarDU ilmiy xabarlari, 31(6), 206-211. https://journal.fdu.uz/main/article/784
BibTeX
@article{muhammadrasulovismoiljon2026,
  title = {TOG‘LI BIOTOPLARDA CARABIDAE (COLEOPTERA) FAUNASINING EKOLOGIK TUZILISHI VA ANTROPOGEN TA’SIR OSTIDAGI O‘ZGARISHLARI},
  author = {MUHAMMADRASULOV, ISMOILJON},
  journal = {FarDU ilmiy xabarlari},
  year = {2026},
  volume = {31},
  number = {6},
  pages = {206-211},
  url = {https://journal.fdu.uz/main/article/784}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

FarDU ilmiy xabarlari jurnalidan boshqa maqolalar

FarDU ilmiy xabarlari — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Biologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Biologiya sohasidagi OAK jurnallari