Tish yuzasida karashlar hosil bo‘lishining molekulyar-biologik mexanizmlari, etiologiyasi, og‘iz bo‘shlig‘i mikrobiotasining patogenetik roli va zamonaviy davolash usullari

Siddikova , Mahfuza

Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали · 2026-yil

Annotatsiya

Tish yuzasida hosil bo‘ladigan karashlar – yumshoq tish karashi (bioplyonka) va mineralizatsiyalangan tish toshi – kariyes, gingivit va parodontit kabi og‘iz bo‘shlig‘ining eng keng tarqalgan kasalliklarining umumiy etiologik asosi hisoblanadi. Zamonaviy mikrobiologiya nuqtai nazaridan tish karashi tasodifiy mikroorganizmlar to‘plami emas, balki hujayradan tashqari polimer matriks ichida tartibli joylashgan, o‘zaro metabolik va signal aloqalariga ega bo‘lgan murakkab ko‘p turli mikrob jamoasidir. Uning shakllanishi orttirilgan emal pellikulasining hosil bo‘lishi, birlamchi kolonizatorlarning adgeziyasi, koagregatsiya, bioplyonkaning yetilishi va keyinchalik mineralizatsiya bosqichlarini o‘z ichiga oladi. Mazkur maqolada tish karashlari hosil bo‘lishining fizik-kimyoviy va molekulyar mexanizmlari, ularning shakllanishiga ta’sir etuvchi mahalliy va umumiy etiologik omillar, og‘iz bo‘shlig‘i bakteriyalarining – streptokokklar, aktinomitsetlar, fuzobakteriyalar hamda gramm-manfiy anaerob „kalit“ patogenlarning – patogenetik roli ilmiy adabiyotlar tahlili asosida yoritilgan. Ekologik blyashka gipotezasi, polimikrob sinergiya va disbioz modeli, kvorum-sensing tizimlari va ekzopolisaxarid matriksning virulentlikdagi ahamiyati muhokama qilingan. Shuningdek, professional mexanik tozalash (ultratovushli skeyling, glitsin va eritritol kukunli havo-abraziv polirovka), individual gigiyena vositalari, antiseptik chayqatmalar, antikalkulus komponentlar, probiotiklar va fotodinamik terapiyaning samaradorligi qiyosiy baholangan. Tahlil natijalari karashlar nazoratida bioplyonka strukturasini mexanik buzish asosiy tamoyil bo‘lib qolishini, kimyoviy va biologik vositalar esa uni to‘ldiruvchi ahamiyatga ega ekanligini ko‘rsatadi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarSiddikova , Mahfuza
JurnalЖанубий оролбўйи тиббиёт журнали
NashriyotТТА Урганч филиали
ISSN3093-8740, 2012-2021
Nashr sanasi2026-10-15
Jild2
Son3
Betlar502-511
TilO‘zbek
Ilmiy sohaTibbiyot
Indeksga qo‘shilgan2026-10-18

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

tish karashi

Ilmiy soha

Tibbiyot

Iqtibos keltirish

APASiddikova , Mahfuza (2026). TISH YUZASIDA KARASHLAR HOSIL BO‘LISHINING MOLEKULYAR-BIOLOGIK MEXANIZMLARI, ETIOLOGIYASI, OG‘IZ BO‘SHLIG‘I MIKROBIOTASINING PATOGENETIK ROLI VA ZAMONAVIY DAVOLASH USULLARI. Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали, 2(3), 502-511. http://journal.urdti.uz/index/article/view/1192
GOST (OAK)Siddikova , Mahfuza TISH YUZASIDA KARASHLAR HOSIL BO‘LISHINING MOLEKULYAR-BIOLOGIK MEXANIZMLARI, ETIOLOGIYASI, OG‘IZ BO‘SHLIG‘I MIKROBIOTASINING PATOGENETIK ROLI VA ZAMONAVIY DAVOLASH USULLARI // Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали. – 2026. – T. 2, № 3. – B. 502-511.
MLASiddikova , Mahfuza. “TISH YUZASIDA KARASHLAR HOSIL BO‘LISHINING MOLEKULYAR-BIOLOGIK MEXANIZMLARI, ETIOLOGIYASI, OG‘IZ BO‘SHLIG‘I MIKROBIOTASINING PATOGENETIK ROLI VA ZAMONAVIY DAVOLASH USULLARI.” Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали, 2(3), 502-511, 2026. http://journal.urdti.uz/index/article/view/1192
ChicagoSiddikova , Mahfuza. “TISH YUZASIDA KARASHLAR HOSIL BO‘LISHINING MOLEKULYAR-BIOLOGIK MEXANIZMLARI, ETIOLOGIYASI, OG‘IZ BO‘SHLIG‘I MIKROBIOTASINING PATOGENETIK ROLI VA ZAMONAVIY DAVOLASH USULLARI.” Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали, 2(3), 502-511 (2026). http://journal.urdti.uz/index/article/view/1192
HarvardSiddikova , Mahfuza (2026) ‘TISH YUZASIDA KARASHLAR HOSIL BO‘LISHINING MOLEKULYAR-BIOLOGIK MEXANIZMLARI, ETIOLOGIYASI, OG‘IZ BO‘SHLIG‘I MIKROBIOTASINING PATOGENETIK ROLI VA ZAMONAVIY DAVOLASH USULLARI’, Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали, 2(3), 502-511. http://journal.urdti.uz/index/article/view/1192
BibTeX
@article{siddikovamahfuza2026,
  title = {TISH YUZASIDA KARASHLAR HOSIL BO‘LISHINING MOLEKULYAR-BIOLOGIK MEXANIZMLARI, ETIOLOGIYASI, OG‘IZ BO‘SHLIG‘I MIKROBIOTASINING PATOGENETIK ROLI VA ZAMONAVIY DAVOLASH USULLARI},
  author = {Siddikova , Mahfuza},
  journal = {Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали},
  year = {2026},
  volume = {2},
  number = {3},
  pages = {502-511},
  url = {http://journal.urdti.uz/index/article/view/1192}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали jurnalidan boshqa maqolalar

Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Siddikova , Mahfuza — boshqa maqolalari

Tibbiyot sohasidagi boshqa maqolalar

Tibbiyot sohasidagi OAK jurnallari