Qog‘ozchilikning paydo bo‘lishi va qadimgi sharqdagi rivojlanishi: tarixiy-arxeologik tadqiqot

Maxsutaliyev, Jahongir Muhammadjon o'g'li

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар · 2026-yil

Annotatsiya

Ushbu maqolada qog‘ozchilikning shakllanishi va qadimgi Sharq, xususan, Xitoy hamda Markaziy Osiyo hududlaridagi dastlabki rivojlanish jarayonlari tarixiy-arxeologik jihatdan tahlil qilinadi. Qog‘ozning kelib chiqishi uzoq vaqt davomida milodiy 105-yilda Xitoy saroy amaldori Kay Lun tomonidan ixtiro qilinganligi haqidagi an’anaviy qarash bilan izohlangan. Biroq arxeologik topilmalar qog‘ozga o‘xshash materiallardan foydalanish Kay Lun faoliyatidan bir necha asr avval ham mavjud bo‘lganligini ko‘rsatadi. Tadqiqotda Fangmatan yodgorligidan aniqlangan qog‘oz namunasi, uning xronologik o‘rni, dastlabki qog‘oz tayyorlashda qo‘llanilgan xomashyo va texnologik jarayonlar tahlil qilinadi. Shuningdek, qog‘ozchilik texnologiyasining Xitoydan Markaziy Osiyoga tarqalishida savdo, hunarmandchilik va madaniy aloqalarning o‘rni hamda Samarqandning o‘rta asrlardagi qog‘ozchilik markazi sifatidagi mavqei yoritiladi. Tadqiqot natijasida qog‘ozchilikning shakllanishini yagona sana yoki tarixiy shaxs faoliyati bilan izohlashdan ko‘ra, uning bosqichma-bosqich texnologik takomillashuv jarayoni sifatida o‘rganish ilmiy jihatdan asosliroq ekanligi ko‘rsatildi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarMaxsutaliyev, Jahongir Muhammadjon o'g'li
JurnalҚўқон ДПИ. Илмий хабарлар
NashriyotҚўқон давлат педагогика институти
ISSN3030-3958
Nashr sanasi2026-10-10
Jild8
Son9
Betlar2539-2545
TilO‘zbek
DOI10.70728/a.series.ijt.v08.i09.047
Indeksga qo‘shilgan2026-10-11

DOI: 10.70728/a.series.ijt.v08.i09.047 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

qog‘oz, qog‘ozchilik, qadimgi Sharq, Xitoy, Kay Lun, Fangmatan, arxeologik topilma, Ipak yo‘li, Markaziy Osiyo, Samarqand, qog‘oz ishlab chiqarish.

Iqtibos keltirish

APAMaxsutaliyev, Jahongir Muhammadjon o'g'li (2026). QOG‘OZCHILIKNING PAYDO BO‘LISHI VA QADIMGI SHARQDAGI RIVOJLANISHI: TARIXIY-ARXEOLOGIK TADQIQOT. Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 2539-2545. https://doi.org/10.70728/a.series.ijt.v08.i09.047
GOST (OAK)Maxsutaliyev, Jahongir Muhammadjon o'g'li QOG‘OZCHILIKNING PAYDO BO‘LISHI VA QADIMGI SHARQDAGI RIVOJLANISHI: TARIXIY-ARXEOLOGIK TADQIQOT // Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар. – 2026. – T. 8, № 9. – B. 2539-2545. – DOI: 10.70728/a.series.ijt.v08.i09.047.
MLAMaxsutaliyev, Jahongir Muhammadjon o'g'li. “QOG‘OZCHILIKNING PAYDO BO‘LISHI VA QADIMGI SHARQDAGI RIVOJLANISHI: TARIXIY-ARXEOLOGIK TADQIQOT.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 2539-2545, 2026. https://doi.org/10.70728/a.series.ijt.v08.i09.047
ChicagoMaxsutaliyev, Jahongir Muhammadjon o'g'li. “QOG‘OZCHILIKNING PAYDO BO‘LISHI VA QADIMGI SHARQDAGI RIVOJLANISHI: TARIXIY-ARXEOLOGIK TADQIQOT.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 2539-2545 (2026). https://doi.org/10.70728/a.series.ijt.v08.i09.047
HarvardMaxsutaliyev, Jahongir Muhammadjon o'g'li (2026) ‘QOG‘OZCHILIKNING PAYDO BO‘LISHI VA QADIMGI SHARQDAGI RIVOJLANISHI: TARIXIY-ARXEOLOGIK TADQIQOT’, Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 2539-2545. https://doi.org/10.70728/a.series.ijt.v08.i09.047
BibTeX
@article{maxsutaliyevjahongirmuhammadjonogli2026,
  title = {QOG‘OZCHILIKNING PAYDO BO‘LISHI VA QADIMGI SHARQDAGI RIVOJLANISHI: TARIXIY-ARXEOLOGIK TADQIQOT},
  author = {Maxsutaliyev, Jahongir Muhammadjon o'g'li},
  journal = {Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар},
  year = {2026},
  volume = {8},
  number = {9},
  pages = {2539-2545},
  doi = {10.70728/a.series.ijt.v08.i09.047},
  url = {https://doi.org/10.70728/a.series.ijt.v08.i09.047}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар jurnalidan boshqa maqolalar

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi