O‘rta tolali g‘o‘zada sho‘rlanishga chidamlilik, genetik xilma-xillik va ssr marker–belgi assotsiatsiyalari

Aliqulov, Muhammad, Shavqiyev, Jaloliddin, Abdurasulov, Farhod, Azimov, Abdulahat

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар · 2026-yil

Annotatsiya

Tadqiqotda 17 ta o‘rta tolali g‘o‘za (Gossypium hirsutum L.) genotipi sho‘rlanmagan, o‘rtacha (0,3–0,6%) va kuchli (0,6–0,9%) sho‘rlangan dala sharoitlarida fenotipik hamda 20 ta SSR lokusi asosida molekulyar baholandi. Genotip, sho‘rlanish darajasi va ularning o‘zaro ta’siri barcha o‘rganilgan agrobiologik va tola sifat belgilariga sezilarli ta’sir ko‘rsatdi (P < 0,001). Kuchli sho‘rlanishda o‘simlik bo‘yi 77,26 sm dan 49,04 sm gacha, ko‘sak og‘irligi 5,28 g dan 3,88 g gacha, chigitli paxta hosildorligi esa 26,74 dan 8,72 g o‘simlik⁻¹ gacha kamaydi. Orzu, Mehnat, T-1090 va T-2000 genotiplari hosildorlikni, T-1001, L-217 va T-1024 esa ayrim tola sifat ko‘rsatkichlarini nisbatan barqaror saqladi. SSR tahlilida 53 ta allel aniqlandi; lokuslarning 95% i polimorf bo‘lib, o‘rtacha He 0,488 va PIC 0,436 ni tashkil etdi. Genotiplar uchta genetik guruhga ajraldi, AMOVA bo‘yicha variatsiyaning 42% i guruhlar o‘rtasida va 58% i guruhlar ichida kuzatildi. NAU3588, BNL3545, BNL1421, NAU5434 va TMB1295 lokuslarida qulay, JESPR65 lokusida esa SFI bilan bog‘liq noqulay nomzod allel–belgi assotsiatsiyasi aniqlandi. Ushbu assotsiatsiyalarni seleksiyada qo‘llashdan oldin yirik va mustaqil populyatsiyalarda validatsiya qilish zarur.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarAliqulov, Muhammad, Shavqiyev, Jaloliddin, Abdurasulov, Farhod, Azimov, Abdulahat
JurnalҚўқон ДПИ. Илмий хабарлар
NashriyotҚўқон давлат педагогика институти
ISSN3030-3958
Nashr sanasi2026-10-10
Jild8
Son9
Betlar32-45
TilO‘zbek
DOI10.70728/a.series.tab.v08.i09.004
Indeksga qo‘shilgan2026-10-11

DOI: 10.70728/a.series.tab.v08.i09.004 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

g‘o‘za genofondi, sho‘rlanishga chidamlilik, SSR markerlari, genetik xilma-xillik, populyatsion tuzilish, marker–belgi assotsiatsiyasi, tola sifati, markerlarga asoslangan seleksiya.

Iqtibos keltirish

APAAliqulov, Muhammad, Shavqiyev, Jaloliddin, Abdurasulov, Farhod, & Azimov, Abdulahat (2026). O‘RTA TOLALI G‘O‘ZADA SHO‘RLANISHGA CHIDAMLILIK, GENETIK XILMA-XILLIK VA SSR MARKER–BELGI ASSOTSIATSIYALARI. Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 32-45. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.004
GOST (OAK)Aliqulov, Muhammad va b. O‘RTA TOLALI G‘O‘ZADA SHO‘RLANISHGA CHIDAMLILIK, GENETIK XILMA-XILLIK VA SSR MARKER–BELGI ASSOTSIATSIYALARI // Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар. – 2026. – T. 8, № 9. – B. 32-45. – DOI: 10.70728/a.series.tab.v08.i09.004.
MLAAliqulov, Muhammad, Shavqiyev, Jaloliddin, Abdurasulov, Farhod, and Azimov, Abdulahat. “O‘RTA TOLALI G‘O‘ZADA SHO‘RLANISHGA CHIDAMLILIK, GENETIK XILMA-XILLIK VA SSR MARKER–BELGI ASSOTSIATSIYALARI.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 32-45, 2026. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.004
ChicagoAliqulov, Muhammad, Shavqiyev, Jaloliddin, Abdurasulov, Farhod, and Azimov, Abdulahat. “O‘RTA TOLALI G‘O‘ZADA SHO‘RLANISHGA CHIDAMLILIK, GENETIK XILMA-XILLIK VA SSR MARKER–BELGI ASSOTSIATSIYALARI.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 32-45 (2026). https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.004
HarvardAliqulov, Muhammad, Shavqiyev, Jaloliddin, Abdurasulov, Farhod, and Azimov, Abdulahat (2026) ‘O‘RTA TOLALI G‘O‘ZADA SHO‘RLANISHGA CHIDAMLILIK, GENETIK XILMA-XILLIK VA SSR MARKER–BELGI ASSOTSIATSIYALARI’, Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 32-45. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.004
BibTeX
@article{aliqulovmuhammad2026,
  title = {O‘RTA TOLALI G‘O‘ZADA SHO‘RLANISHGA CHIDAMLILIK, GENETIK XILMA-XILLIK VA SSR MARKER–BELGI ASSOTSIATSIYALARI},
  author = {Aliqulov, Muhammad and Shavqiyev, Jaloliddin and Abdurasulov, Farhod and Azimov, Abdulahat},
  journal = {Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар},
  year = {2026},
  volume = {8},
  number = {9},
  pages = {32-45},
  doi = {10.70728/a.series.tab.v08.i09.004},
  url = {https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.004}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар jurnalidan boshqa maqolalar

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi