Bolalarda tish kariyesining rivojlanishiga ta’sir etuvchi omillar va zamonaviy profilaktika usullari

Ziyodullayev, Samariddin, Musayeva, Saodat

Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали · 2026-yil

Annotatsiya

Maqolada bolalarda tish kariyesining rivojlanishiga ta’sir etuvchi biologik, xulq-atvor, ovqatlanish va ijtimoiy-iqtisodiy omillar hamda zamonaviy profilaktika usullari dalillarga asoslangan stomatologiya nuqtayi nazaridan tahlil qilindi. Tadqiqot birlamchi klinik tajriba emas, balki Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti ma’lumotlari, 2023–2026-yillarda chop etilgan sistematik sharhlar, meta-tahlillar va O‘zbekiston mualliflarining bolalar stomatologiyasi bo‘yicha ilmiy ishlariga asoslangan ikkilamchi dalillar sintezidir. WHO ma’lumotlariga ko‘ra, davolanmagan sut tishlari kariyesi dunyo bo‘yicha 514 million bolaga ta’sir qiladi. 2024-yilgi oziqlanish omillari meta-tahlilida noto‘g‘ri oziqlantirish amaliyoti erta bolalik kariyesi (ECC) bilan OR 3,64, yuqori shakar iste’moli OR 3,24 va meva-sabzavotning kam iste’moli OR 2,71 darajasida bog‘langan. Tungi emizish bo‘yicha boshqa 2024-yilgi meta-tahlilda ECC xavfi RR 2,35 bo‘lgan. Profilaktikada ftorli tish pastasi, professional ftorli lak, fissura germetiklari, silver diamine fluoride (SDF), ota-onalarni o‘qitish va riskga asoslangan recall tizimi asosiy yo‘nalishlar sifatida ajratildi. Ftorli lakning klassik pooled prevented fraction ko‘rsatkichi doimiy tish sirtlarida 46% va sut tishlarida 33% bo‘lgan; 2025-yilgi zamonaviy review esa 14 RCT va 13 mingdan ortiq bolada uning xavfsiz va samarali ekanini tasdiqlaydi. Fissura germetiklari doimiy molyarlarda 36 oygacha kariyes xavfini kamaytirgan, SDF bo‘yicha 2024-yilgi sistematik sharhlar esa kariyesni to‘xtatishda izchil foyda ko‘rsatgan. Natijalar bolalar kariyesi profilaktikasi bitta muolaja emas, balki shakar ekspozitsiyasini kamaytirish, ftor, germetik, SDF va ota-ona ishtirokini birlashtiruvchi ko‘p bosqichli model bo‘lishi kerakligini ko‘rsatadi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarZiyodullayev, Samariddin, Musayeva, Saodat
JurnalЖанубий оролбўйи тиббиёт журнали
NashriyotТТА Урганч филиали
ISSN3093-8740, 2012-2021
Nashr sanasi2026-09-26
Jild2
Son3
Betlar183-192
TilO‘zbek
Ilmiy sohaTibbiyot
Indeksga qo‘shilgan2026-09-27

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

bolalar stomatologiyasi, tish kariyesi, erta bolalik kariyesi, shakar, og‘iz gigiyenasi

Ilmiy soha

Tibbiyot

Iqtibos keltirish

APAZiyodullayev, Samariddin, & Musayeva, Saodat (2026). BOLALARDA TISH KARIYESINING RIVOJLANISHIGA TA’SIR ETUVCHI OMILLAR VA ZAMONAVIY PROFILAKTIKA USULLARI. Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали, 2(3), 183-192. http://journal.urdti.uz/index/article/view/1049
GOST (OAK)Ziyodullayev, Samariddin, Musayeva, Saodat BOLALARDA TISH KARIYESINING RIVOJLANISHIGA TA’SIR ETUVCHI OMILLAR VA ZAMONAVIY PROFILAKTIKA USULLARI // Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали. – 2026. – T. 2, № 3. – B. 183-192.
MLAZiyodullayev, Samariddin, and Musayeva, Saodat. “BOLALARDA TISH KARIYESINING RIVOJLANISHIGA TA’SIR ETUVCHI OMILLAR VA ZAMONAVIY PROFILAKTIKA USULLARI.” Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали, 2(3), 183-192, 2026. http://journal.urdti.uz/index/article/view/1049
ChicagoZiyodullayev, Samariddin, and Musayeva, Saodat. “BOLALARDA TISH KARIYESINING RIVOJLANISHIGA TA’SIR ETUVCHI OMILLAR VA ZAMONAVIY PROFILAKTIKA USULLARI.” Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали, 2(3), 183-192 (2026). http://journal.urdti.uz/index/article/view/1049
HarvardZiyodullayev, Samariddin, and Musayeva, Saodat (2026) ‘BOLALARDA TISH KARIYESINING RIVOJLANISHIGA TA’SIR ETUVCHI OMILLAR VA ZAMONAVIY PROFILAKTIKA USULLARI’, Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали, 2(3), 183-192. http://journal.urdti.uz/index/article/view/1049
BibTeX
@article{ziyodullayevsamariddin2026,
  title = {BOLALARDA TISH KARIYESINING RIVOJLANISHIGA TA’SIR ETUVCHI OMILLAR VA ZAMONAVIY PROFILAKTIKA USULLARI},
  author = {Ziyodullayev, Samariddin and Musayeva, Saodat},
  journal = {Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали},
  year = {2026},
  volume = {2},
  number = {3},
  pages = {183-192},
  url = {http://journal.urdti.uz/index/article/view/1049}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали jurnalidan boshqa maqolalar

Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Tibbiyot sohasidagi boshqa maqolalar

Tibbiyot sohasidagi OAK jurnallari