Dualistik nikoh udumlarining verbal ifodasi sifatida

Shahodatkhon Xabitovna Imomnazarova, Feruza Toxirovna Mamatqulova

World of Philology · 2026-yil

Annotatsiya

Maqolada oʻzbek ogʻzaki ijodining qadimiy va keng tarqalgan janrlaridan biri - oʻlan janrining kelib chiqishi va tarixiy evolyutsiyasi tadqiq etiladi. Oʻlanlarning qadimgi qabila tuzilishidagi dual (ekzogam) nikoh marosimlarining verbal komponenti sifatida yuzaga kelganligi va keyinchalik marosim folklori tizimida rivojlanganligi asoslab beriladi. Janrning nikoh toʻyi bilan chambarchas bogʻliqligi, yigit-qiz guruhlari oʻrtasidagi “harpdoshlik” shaklidagi dialogik ijrosi, asosan oʻn bir boʻgʻinli xalq sheʼri vaznida shakllangan toʻrtlik tuzilishi hamda ayrim matnlarda saqlanib qolgan arxaik struktura qoldiqlari alohida eʼtibor markazida. Ishda janrning funksional va ijro tabiatidagi oʻzgarishlari - Zahiriddin Muhammad Bobur asarlarida, “Alpomish” dostoni kabi yodgorliklarda qayd etilganidek, 1980- yillargacha toʻy marosimining ajralmas qismi boʻlib kelganidan XX asr oxiri - XXI asr boshlarida rituallik kontekstdan ajralib, sayl-tomoshalar, konsertlar va ommaviy madaniy tadbirlarda mustaqil ijro etiladigan janrga aylangani - izchil kuzatiladi. Turkiy xalqlarning shunga oʻxshash qisqa dialogik shakllari (ozarbayjon chinosi va b.) bilan qiyosiy maʼlumotlar umumiy arxaik qatlam hamda oʻzbek oʻlanlarining oʻziga xos xususiyatlarini yoritishga xizmat qiladi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarShahodatkhon Xabitovna Imomnazarova, Feruza Toxirovna Mamatqulova
JurnalWorld of Philology
NashriyotЎзбекистон давлат санъат ва маданият институтининг Фарғона минтақавий филиали
Nashr sanasi2026-09-11
Jild4
Son5
Betlar44-49
TilO‘zbek
Ilmiy sohaFilologiya
Indeksga qo‘shilgan2026-09-12

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

oʻzbek folklori, oʻlan, nikoh marosimi folklori, rituallik dialog qoʻshiqlari, dual tuzilma, ekzogamiya, soʻz oʻyini, harpdoshlik, turkiy ogʻzaki lirika

Ilmiy soha

Filologiya

Iqtibos keltirish

APAShahodatkhon Xabitovna Imomnazarova, & Feruza Toxirovna Mamatqulova (2026). DUALISTIK NIKOH UDUMLARINING VERBAL IFODASI SIFATIDA. World of Philology, 4(5), 44-49. https://journals-kokandsu.uz/index.php/philo/article/view/5449
GOST (OAK)Shahodatkhon Xabitovna Imomnazarova, Feruza Toxirovna Mamatqulova DUALISTIK NIKOH UDUMLARINING VERBAL IFODASI SIFATIDA // World of Philology. – 2026. – T. 4, № 5. – B. 44-49.
MLAShahodatkhon Xabitovna Imomnazarova, and Feruza Toxirovna Mamatqulova. “DUALISTIK NIKOH UDUMLARINING VERBAL IFODASI SIFATIDA.” World of Philology, 4(5), 44-49, 2026. https://journals-kokandsu.uz/index.php/philo/article/view/5449
ChicagoShahodatkhon Xabitovna Imomnazarova, and Feruza Toxirovna Mamatqulova. “DUALISTIK NIKOH UDUMLARINING VERBAL IFODASI SIFATIDA.” World of Philology, 4(5), 44-49 (2026). https://journals-kokandsu.uz/index.php/philo/article/view/5449
HarvardShahodatkhon Xabitovna Imomnazarova, and Feruza Toxirovna Mamatqulova (2026) ‘DUALISTIK NIKOH UDUMLARINING VERBAL IFODASI SIFATIDA’, World of Philology, 4(5), 44-49. https://journals-kokandsu.uz/index.php/philo/article/view/5449
BibTeX
@article{shahodatkhonxabitovnaimomnazarova2026,
  title = {DUALISTIK NIKOH UDUMLARINING VERBAL IFODASI SIFATIDA},
  author = {Shahodatkhon Xabitovna Imomnazarova and Feruza Toxirovna Mamatqulova},
  journal = {World of Philology},
  year = {2026},
  volume = {4},
  number = {5},
  pages = {44-49},
  url = {https://journals-kokandsu.uz/index.php/philo/article/view/5449}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

World of Philology jurnalidan boshqa maqolalar

World of Philology — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Filologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Filologiya sohasidagi OAK jurnallari