Grammatika oʻqitishning lingvistik asoslari

Madrahimov Ilhomjon Sobirovich

World of Philology · 2026-yil

Annotatsiya

1,2 mln soʻzli oʻquv-ilmiy korpusda grammatik birliklarning tarqalishi va birikuvchanlik chegaralari anʻanaviy meʻyoriy tavsif bilan har doim ham mos tushmaydi, shuning uchun oʻqitish uchun ishonchli lingvistik tayanchni aniq belgilash zarur boʻldi. Tadqiqotning maqsadi korpus daliliga tayangan holda grammatika oʻqitishning lingvistik asoslarini aniqlash va ularni oʻquv topshiriqlariga aylantirish imkoniyatini koʻrsatishdan iborat. Lingvistik korpus tahlili, konkordans kuzatuvi, qiyosiy tavsif va tematik kodlash usullari qoʻllanildi; jumla muhitidagi qoʻllanishlar kollokatsion markaz, konkordans tayanchi va funksional cheklov boʻyicha alohida baholandi. Deskriptiv jadvalda kollokatsion markazning oʻrtacha koʻrsatkichi M=0,41, konkordans tayanchining M=0,36, funksional cheklovning esa M=0,23 ekani aniqlandi; bu ketma-ketlik markaziy birliklar atrofida barqaror birikuvchanlikning kuchliroq, funksional cheklovning esa nisbatan sustroq ekanini koʻrsatdi. Sifat tahlili konkordans satrlari oʻquv vazifalariga aylantirilganda kollokatsion norma bilan funksional izohni birlashtirish grammatik shaklni sezgirroq anglashga xizmat qilishini koʻrsatdi. Xulosa sifatida, korpusga tayangan yondashuv grammatik hodisani faqat qoida sifatida emas, balki qoʻllanish tarmogʻi sifatida talqin qilishga yordam beradi; ilmiy hissa esa uchta indikator asosida oʻquv materialini tanlash va tartiblash mezonini berishda namoyon boʻladi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarMadrahimov Ilhomjon Sobirovich
JurnalWorld of Philology
NashriyotЎзбекистон давлат санъат ва маданият институтининг Фарғона минтақавий филиали
Nashr sanasi2026-09-11
Jild5
Son6
Betlar356-364
TilO‘zbek
Ilmiy sohaFilologiya
DOI10.70728/phil.v05.i06.054
Indeksga qo‘shilgan2026-09-13

DOI: 10.70728/phil.v05.i06.054 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

kollokatsion markaz, konkordans satri, korpus tadqiqi, oʻquv-ilmiy

Ilmiy soha

Filologiya

Iqtibos keltirish

APAMadrahimov Ilhomjon Sobirovich (2026). GRAMMATIKA OʻQITISHNING LINGVISTIK ASOSLARI. World of Philology, 5(6), 356-364. https://doi.org/10.70728/phil.v05.i06.054
GOST (OAK)Madrahimov Ilhomjon Sobirovich GRAMMATIKA OʻQITISHNING LINGVISTIK ASOSLARI // World of Philology. – 2026. – T. 5, № 6. – B. 356-364. – DOI: 10.70728/phil.v05.i06.054.
MLAMadrahimov Ilhomjon Sobirovich. “GRAMMATIKA OʻQITISHNING LINGVISTIK ASOSLARI.” World of Philology, 5(6), 356-364, 2026. https://doi.org/10.70728/phil.v05.i06.054
ChicagoMadrahimov Ilhomjon Sobirovich. “GRAMMATIKA OʻQITISHNING LINGVISTIK ASOSLARI.” World of Philology, 5(6), 356-364 (2026). https://doi.org/10.70728/phil.v05.i06.054
HarvardMadrahimov Ilhomjon Sobirovich (2026) ‘GRAMMATIKA OʻQITISHNING LINGVISTIK ASOSLARI’, World of Philology, 5(6), 356-364. https://doi.org/10.70728/phil.v05.i06.054
BibTeX
@article{madrahimovilhomjonsobirovich2026,
  title = {GRAMMATIKA OʻQITISHNING LINGVISTIK ASOSLARI},
  author = {Madrahimov Ilhomjon Sobirovich},
  journal = {World of Philology},
  year = {2026},
  volume = {5},
  number = {6},
  pages = {356-364},
  doi = {10.70728/phil.v05.i06.054},
  url = {https://doi.org/10.70728/phil.v05.i06.054}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

World of Philology jurnalidan boshqa maqolalar

World of Philology — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Madrahimov Ilhomjon Sobirovich — boshqa maqolalari

Filologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Filologiya sohasidagi OAK jurnallari