Ushbu maqolada nemis va o‘zbek tillaridagi derivatsion modellarning qiyosiy-tipologik tasnifi amalga oshiriladi. Nemis tili fuziv-flektiv til sifatida prefiksal, suffiksal, konfiksal va kompozitsion derivatsiyani birdek rivojlantirgan bo‘lsa, o‘zbek tili agglyutinativ til sifatida deyarli faqat suffiksal affiksatsiyaga tayanadi. Tadqiqotda ikkala tildan olingan 500 tadan derivat leksemadan iborat ikkita namunaviy korpus asosida derivatsiya turlarining miqdoriy taqsimoti, shuningdek asosiy semantik-funksional guruhlar (shaxs oti, mavhum-belgi oti, kichraytirish, sifat yasovchi, inkor, imkoniyat) bo‘yicha ikki til affikslari o‘rtasidagi funksional muqobillik jadval va statistik ko‘rsatkichlar orqali tahlil qilinadi. Natijalar nemis tilida suffiksatsiya (58%) va kompozitsiya (24%) nisbatan muvozanatli taqsimlanganini, o‘zbek tilida esa suffiksatsiya (90,4%) mutlaq ustunlikka ega ekanini ko‘rsatadi. Ayniqsa inkor kategoriyasining nemis tilida prefiksal (un-), o‘zbek tilida esa suffiksal (-siz) vosita bilan ifodalanishi ikki tilning tipologik farqini yaqqol namoyon etadi.
| Mualliflar | Abdullayeva Soxibaxon Yakubovna |
|---|---|
| Jurnal | World of Philology |
| Nashriyot | Ўзбекистон давлат санъат ва маданият институтининг Фарғона минтақавий филиали |
| Nashr sanasi | 2026-09-11 |
| Jild | 5 |
| Son | 8 |
| Betlar | 42-47 |
| Til | O‘zbek |
| Ilmiy soha | Filologiya |
| DOI | 10.70728/phil.v05.i08.006 |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-09-13 |
DOI: 10.70728/phil.v05.i08.006 · Maqolaning asl sahifasi
qiyosiy-tipologik tilshunoslik, derivatsion model, agglyutinatsiya, fuziya, prefiksatsiya, suffiksatsiya, kompozitsiya, nemis tili, o‘zbek tili
| APA | Abdullayeva Soxibaxon Yakubovna (2026). NEMIS VA O‘ZBEK TILLARIDAGI DERIVATSION MODELLARNI QIYOSIY-TIPOLOGIK TASNIFLASH. World of Philology, 5(8), 42-47. https://doi.org/10.70728/phil.v05.i08.006 |
|---|---|
| GOST (OAK) | Abdullayeva Soxibaxon Yakubovna NEMIS VA O‘ZBEK TILLARIDAGI DERIVATSION MODELLARNI QIYOSIY-TIPOLOGIK TASNIFLASH // World of Philology. – 2026. – T. 5, № 8. – B. 42-47. – DOI: 10.70728/phil.v05.i08.006. |
| MLA | Abdullayeva Soxibaxon Yakubovna. “NEMIS VA O‘ZBEK TILLARIDAGI DERIVATSION MODELLARNI QIYOSIY-TIPOLOGIK TASNIFLASH.” World of Philology, 5(8), 42-47, 2026. https://doi.org/10.70728/phil.v05.i08.006 |
| Chicago | Abdullayeva Soxibaxon Yakubovna. “NEMIS VA O‘ZBEK TILLARIDAGI DERIVATSION MODELLARNI QIYOSIY-TIPOLOGIK TASNIFLASH.” World of Philology, 5(8), 42-47 (2026). https://doi.org/10.70728/phil.v05.i08.006 |
| Harvard | Abdullayeva Soxibaxon Yakubovna (2026) ‘NEMIS VA O‘ZBEK TILLARIDAGI DERIVATSION MODELLARNI QIYOSIY-TIPOLOGIK TASNIFLASH’, World of Philology, 5(8), 42-47. https://doi.org/10.70728/phil.v05.i08.006 |
| BibTeX | @article{abdullayevasoxibaxonyakubovna2026,
title = {NEMIS VA O‘ZBEK TILLARIDAGI DERIVATSION MODELLARNI QIYOSIY-TIPOLOGIK TASNIFLASH},
author = {Abdullayeva Soxibaxon Yakubovna},
journal = {World of Philology},
year = {2026},
volume = {5},
number = {8},
pages = {42-47},
doi = {10.70728/phil.v05.i08.006},
url = {https://doi.org/10.70728/phil.v05.i08.006}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
Mazkur ilmiy tezisda trevel telejurnalistikada boshlovchi mahoratining o‘ziga xos xususiyatlari xorijiy tajriba asosida tahlil qilinadi. Boshlovchining kommunikativ, ijodiy va kasbiy kompetensiyalari, auditoriya bilan…
This article examines enantiosemy of address - the phenomenon whereby a single form of address carries contextually opposed pragmatic values, ranging from kinship-based warmth to distancing, deference, or veiled…
This article is devoted to a comparative analysis of metaphors in Uzbek and English poetic texts. The study applies the vehicle-tenor-ground model to identify the semantic and structural characteristics of artistic…
This study examines the linguacultural dimensions of English proverbs as concise reflections of the English worldview and cultural heritage. Proverbs are explored not only as linguistic expressions but also as cultural…
Temporal expressions play an important role in human communication because they enable speakers to locate events in relation to the time of speaking. Among such expressions, English yesterday and Uzbek kecha are…
Ushbu maqolada ingliz va o‘zbek tillarida raqamli muloqotning pragmatik xususiyatlari qiyosiy tahlil qilinadi. Raqamli muloqot yozma va og‘zaki nutq xususiyatlarini birlashtirgan gibrid diskurs sifatida nutqiy akt…
Mazkur maqolada ingliz va o‘zbek tillaridagi yuridik terminlarning funksional-semantik xususiyatlari qiyosiy tahlil qilinadi. Tadqiqotda yuridik terminlarning shakllanish manbalari, huquqiy diskursdagi vazifalari…
Mazkur maqolada ingliz va o‘zbek mumtoz adabiyotida demonologik hamda angelologik obrazlarning shakllanishi, tarixiy-madaniy genezisi, semantik evolyutsiyasi va badiiy-poetik funksiyalari qiyosiy adabiyotshunoslik…
Ushbu maqolada sezgilar tilini o‘rganish, sezgilarning lisoniy tizimda bajaradigan vazifasi, sezgilar tilini o‘rganishga turlicha yondashuv kabi masalalar atroflicha tahlil qilinadi. Sezgi a’zolari faoliyatining…
Mazkur maqolada Abdulla Oripov she’riyatida milliy qadriyatlarning lisoniy-badiiy ifodasi aksiologik lingvokulturologiya nuqtayi nazaridan tahlil qilinadi. Vatan, ona, oila, sadoqat, or-nomus, vijdon, adolat, ezgulik…
World of Philology — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi
Ushbu maqolada nemis va o‘zbek tillarida derivatsiya usullarining qiyosiy tahlili amalga oshirilib, har ikki tilda so‘z yasash jarayonlari, xususan, affiksatsiya, prefiksatsiya va kompozitsiya kabi derivatsion…
Ushbu maqolada nemis tilidagi affiksal derivatsiyaning struktur-semantik modellari tadqiq etiladi. Affiksal derivatsiya - prefiksatsiya va suffiksatsiya - nemis tili leksik tizimini boyitishning eng unumdor usullaridan…
Ushbu maqolada nemis tilidagi derivatsion modellarning mahsuldorligi vazamonaviyneologizatsiya tendensiyalari tadqiq etiladi. Mahsuldorlik tushunchasi tilshunoslikda yangi so‘zlar yasashdamuayyan modelning ochiqligi va…
Ushbu maqolada ingliz tilini xorijiy til sifatida o‘rganishda yangi so‘zlarni vizual va verbal usullar orqali o‘zlashtirish samaradorligi tahlil qilinadi. Tadqiqotda vizual materiallar (rasmlar, grafik tasvirlar va…
Ushbu maqolada mashina tarjimasi (MT) vositalarining Toshkent Kimyo xalqaro universitetida tahsil olayotgan o‘zbek-ingliz ikki tilli talabalarning ingliz tilidagi yozma ishlarida uchraydigan xatolarga ta’siri…
Maqolada 1892-yilda “Туркестанские ведомости” gazetasida chop etilgan Sattorxon Abdulg'afforovning “Qo'qon xonligining ruslar tomonidan istilo etilishidan oldingi ichki ahvoli haqida qisqacha ocherk” asarining…
This article examines the linguistic units and metaphorical fields that structure English ecological discourse — the texts that construct public understanding of nature and environmental crisis. Drawing on Conceptual…
Maqolada 1929–1930-yillardan boshlab O‘zbekiston SSRda amalga oshirilgan yalpi kollektivlashtirish, “quloqlarni sinf sifatida tugatish” siyosati va majburiy surgunning mahalliy jamiyat hayotiga ta’siri Farg‘ona vodiysi…
Amudaryo quyi oqimidagi sugʻoriladigan hududlarda qishloq xoʻjaligi qurgʻoqchiligini asosan yogʻin emas, balki daryodan olinadigan suv hajmi belgilaydi. Tadqiqotda Xorazm viloyatida bir yillik (2000, 2008, 2011) va…