5–6-SINF o‘quvchilarida somatotipga asoslangan jismoniy tayyorgarlik ko‘rsatkichlarini aniqlash va tahlil qilish

Izatullayev Alisher Muxtorjon o‘g‘li

Таълим ва тараққиёт · 2026-yil

Annotatsiya

Ushbu tadqiqot umumta’lim maktablarida jismoniy tarbiya darslarini samarali tashkil etishda somatotipga asoslangan yondashuvning ahamiyatini aniqlashga qaratildi. Namangan shahridagi 5–6-sinfda tahsil oluvchi 240 nafar o‘quvchining antropometrik va morfo-funksional ko‘rsatkichlari o‘lchanib, Heath–Carter usuli asosida ektomorf, mezomorf va endomorf guruhlariga ajratildi. Tadqiqotda tana bo‘yi, tana vazni, teri osti yog‘qatlami, mushak va suyak massalari, yurak urish chastotasi, o‘pka tiriklik sig‘imi hamda maksimal kislorod iste’moli (VO₂max) kabi ko‘rsatkichlar qayd etildi. Statistik tahlillar somatotiplar o‘rtasida jiddiy farqlar mavjudligini, xususan, ektomorflarda tana bo‘yi yuqori, endomorflarda esa tana vazni va yog‘qatlami qalinligi ancha ko‘p ekanini ko‘rsatdi. Mezomorflarda mushak massasi va funksional ko‘rsatkichlar nisbatan barqarorligi bilan ajralib turdi. Olingan natijalar jismoniy tarbiya mashg‘ulotlarini o‘quvchilarning tana tipiga mos ravishda individuallashtirish zarurligini asoslaydi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarIzatullayev Alisher Muxtorjon o‘g‘li
JurnalТаълим ва тараққиёт
NashriyotНаманган давлат педагогика институти
ISSN2022-2026, 2992-9008
Nashr sanasi2026-08-29
Son4
TilO‘zbek
Ilmiy sohaPedagogika
Indeksga qo‘shilgan2026-10-13

Ilmiy soha

Iqtibos keltirish

APAIzatullayev Alisher Muxtorjon o‘g‘li (2026). 5–6-SINF O‘QUVCHILARIDA SOMATOTIPGA ASOSLANGAN JISMONIY TAYYORGARLIK KO‘RSATKICHLARINI ANIQLASH VA TAHLIL QILISH. Таълим ва тараққиёт, (4). https://journal.namspi.uz/articleview/1116
GOST (OAK)Izatullayev Alisher Muxtorjon o‘g‘li 5–6-SINF O‘QUVCHILARIDA SOMATOTIPGA ASOSLANGAN JISMONIY TAYYORGARLIK KO‘RSATKICHLARINI ANIQLASH VA TAHLIL QILISH // Таълим ва тараққиёт. – 2026. – № 4.
MLAIzatullayev Alisher Muxtorjon o‘g‘li. “5–6-SINF O‘QUVCHILARIDA SOMATOTIPGA ASOSLANGAN JISMONIY TAYYORGARLIK KO‘RSATKICHLARINI ANIQLASH VA TAHLIL QILISH.” Таълим ва тараққиёт, (4), 2026. https://journal.namspi.uz/articleview/1116
ChicagoIzatullayev Alisher Muxtorjon o‘g‘li. “5–6-SINF O‘QUVCHILARIDA SOMATOTIPGA ASOSLANGAN JISMONIY TAYYORGARLIK KO‘RSATKICHLARINI ANIQLASH VA TAHLIL QILISH.” Таълим ва тараққиёт, (4) (2026). https://journal.namspi.uz/articleview/1116
HarvardIzatullayev Alisher Muxtorjon o‘g‘li (2026) ‘5–6-SINF O‘QUVCHILARIDA SOMATOTIPGA ASOSLANGAN JISMONIY TAYYORGARLIK KO‘RSATKICHLARINI ANIQLASH VA TAHLIL QILISH’, Таълим ва тараққиёт, (4). https://journal.namspi.uz/articleview/1116
BibTeX
@article{izatullayevalishermuxtorjonogli2026,
  title = {5–6-SINF O‘QUVCHILARIDA SOMATOTIPGA ASOSLANGAN JISMONIY TAYYORGARLIK KO‘RSATKICHLARINI ANIQLASH VA TAHLIL QILISH},
  author = {Izatullayev Alisher Muxtorjon o‘g‘li},
  journal = {Таълим ва тараққиёт},
  year = {2026},
  number = {4},
  url = {https://journal.namspi.uz/articleview/1116}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Таълим ва тараққиёт jurnalidan boshqa maqolalar

Таълим ва тараққиёт — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Izatullayev Alisher Muxtorjon o‘g‘li — boshqa maqolalari

Pedagogika sohasidagi boshqa maqolalar

Pedagogika sohasidagi OAK jurnallari