O‘zbek tilida katta til modellarini yaratishning lingvistik asoslari

Solidjonov, Dilyorjon

Қўқон университети хабарномаси · 2026-yil

Annotatsiya

Ushbu ilmiy maqola o‘zbek tilida katta til modellarini (LLM) yaratishning lingvistik asoslarini tizimli o‘rganishga bag‘ishlangan bo‘lib, unda tilning morfologik, sintaktik va semantik xususiyatlarining neyron tarmoqli modellarni ishlab chiqishdagi ahamiyati tahlil qilingan. Tadqiqot davomida o‘zbek tilining agglyutinativ tabiati, kelishik kategoriyasi, frazeologik birliklarning transformatsion modellari va murakkab sintaktik konstruksiyalarni qayta ishlashning nazariy hamda amaliy jihatlari yoritilgan. Shuningdek, zamonaviy tabiiy tilni qayta ishlash (NLP) texnologiyalari, jumladan Universal Dependencies (UD) formatiga mos keladigan morfologik belgilash modellari, dependency parsing usullari va neyron tarmoqli yondashuvlarning o‘zbek tili korpuslariga tatbiqi masalalari ko‘rib chiqilgan. Maqolada o‘zbek tilining leksik tizimi, uning rus tili bilan qiyosiy tahlili va diniy matnlar kabi funksional uslublarning lingvistik xususiyatlari katta til modellarini yaratishdagi o‘rni asoslangan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, o‘zbek tilining murakkab morfologik tuzilishi va erkin so‘z tartibi katta til modellarini yaratishda gibrid yondashuvlarni, ya’ni qoidaga asoslangan va neyron tarmoqli usullarni uyg‘unlashtirishni talab etadi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarSolidjonov, Dilyorjon
JurnalҚўқон университети хабарномаси
NashriyotҚўқон университети
ISSN2181-1695
Nashr sanasi2026-02-11
Jild17
Betlar121-125
TilO‘zbek
Ilmiy sohaFilologiya
Indeksga qo‘shilgan2026-08-26

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

katta til modellari, o‘zbek tili morfologiyasi, dependency parsing, Universal Dependencies, agglyutinativ tillar, neyron tarmoqli modellar, sintaktik tahlil

Ilmiy soha

Filologiya

Iqtibos keltirish

APASolidjonov, Dilyorjon (2026). O‘ZBEK TILIDA KATTA TIL MODELLARINI YARATISHNING LINGVISTIK ASOSLARI. Қўқон университети хабарномаси, 17, 121-125. https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1467
GOST (OAK)Solidjonov, Dilyorjon O‘ZBEK TILIDA KATTA TIL MODELLARINI YARATISHNING LINGVISTIK ASOSLARI // Қўқон университети хабарномаси. – 2026. – T. 17. – B. 121-125.
MLASolidjonov, Dilyorjon. “O‘ZBEK TILIDA KATTA TIL MODELLARINI YARATISHNING LINGVISTIK ASOSLARI.” Қўқон университети хабарномаси, 17, 121-125, 2026. https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1467
ChicagoSolidjonov, Dilyorjon. “O‘ZBEK TILIDA KATTA TIL MODELLARINI YARATISHNING LINGVISTIK ASOSLARI.” Қўқон университети хабарномаси, 17, 121-125 (2026). https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1467
HarvardSolidjonov, Dilyorjon (2026) ‘O‘ZBEK TILIDA KATTA TIL MODELLARINI YARATISHNING LINGVISTIK ASOSLARI’, Қўқон университети хабарномаси, 17, 121-125. https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1467
BibTeX
@article{solidjonovdilyorjon2026,
  title = {O‘ZBEK TILIDA KATTA TIL MODELLARINI YARATISHNING LINGVISTIK ASOSLARI},
  author = {Solidjonov, Dilyorjon},
  journal = {Қўқон университети хабарномаси},
  year = {2026},
  volume = {17},
  pages = {121-125},
  url = {https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1467}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Қўқон университети хабарномаси jurnalidan boshqa maqolalar

Қўқон университети хабарномаси — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Filologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Filologiya sohasidagi OAK jurnallari