Ushbu ilmiy maqola o‘zbek tilida katta til modellarini (LLM) yaratishning lingvistik asoslarini tizimli o‘rganishga bag‘ishlangan bo‘lib, unda tilning morfologik, sintaktik va semantik xususiyatlarining neyron tarmoqli modellarni ishlab chiqishdagi ahamiyati tahlil qilingan. Tadqiqot davomida o‘zbek tilining agglyutinativ tabiati, kelishik kategoriyasi, frazeologik birliklarning transformatsion modellari va murakkab sintaktik konstruksiyalarni qayta ishlashning nazariy hamda amaliy jihatlari yoritilgan. Shuningdek, zamonaviy tabiiy tilni qayta ishlash (NLP) texnologiyalari, jumladan Universal Dependencies (UD) formatiga mos keladigan morfologik belgilash modellari, dependency parsing usullari va neyron tarmoqli yondashuvlarning o‘zbek tili korpuslariga tatbiqi masalalari ko‘rib chiqilgan. Maqolada o‘zbek tilining leksik tizimi, uning rus tili bilan qiyosiy tahlili va diniy matnlar kabi funksional uslublarning lingvistik xususiyatlari katta til modellarini yaratishdagi o‘rni asoslangan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, o‘zbek tilining murakkab morfologik tuzilishi va erkin so‘z tartibi katta til modellarini yaratishda gibrid yondashuvlarni, ya’ni qoidaga asoslangan va neyron tarmoqli usullarni uyg‘unlashtirishni talab etadi.
| Mualliflar | Solidjonov, Dilyorjon |
|---|---|
| Jurnal | Қўқон университети хабарномаси |
| Nashr sanasi | 2026-02-11 |
| Jild | 17 |
| Betlar | 121-125 |
| Til | Ingliz |
katta til modellari, o‘zbek tili morfologiyasi, dependency parsing, Universal Dependencies, agglyutinativ tillar, neyron tarmoqli modellar, sintaktik tahlil
Bugungi kunda suv resurslarini oqilona boshqarish qishloq xo‘jaligi mahsuldorligini oshirishda hal qiluvchi ahamiyatga ega bo‘lib, ayniqsa suv tanqisligi hosildorlik va iqtisodiy rivojlanishni cheklab qo‘yayotgan…
Mazkur maqolada Saida Zunnunova ijodida ritorik so‘roq gaplarning qo‘llanilishi, ularning badiiy-uslubiy xususiyatlari va poetik vazifasi tahlil qilinadi. Shoira she’riyatida ritorik so‘roqlar lirik kechinmalarni…
Ushbu maqolada bolalarda temir tanqisligi anemiyasini tashxislashda ferritin va zardob temirining diagnostik qiymati har tomonlama yoritiladi. Temir tanqisligi anemiyasi bolalar orasida keng tarqalgan bo‘lib…
Ushbu maqolada umumta’lim maktablarida boshlang‘ich sinf o‘quvchilari salomatligini shakllantiruvchi turmush tarzi omillari gigiyenik jihatdan baholangan. Tadqiqot Andijon viloyati Buloqboshi tumanidagi 26-umumta’lim…
Mazkur tadqiqot ishining maqsadi korxonalarda xususiy kapitalning shakllanishi, undan foydalanish samaradorligi va uning moliyaviy barqarorlikka ta’sirini baholashdan iborat. Tadqiqot jarayonida iqtisodiy tahlil…
Ushbu maqolada bachadon bo‘yni yetishmovchiligining (BBE) zamonaviy klinik ta’rifi, etiologiyasi va patogenezi bo‘yicha eng so‘nggi ilmiy ma’lumotlar tahlil qilingan. Tadqiqotda bachadon bo‘yni yetishmovchiligini…
Ushbu mаqоlаdа kоgnitiv yuklаmа vа strukturаviy murаkkаblik (mаsаlа yоki о‘quv mаteriаli tuzilmаsining murаkkаbligi) о‘rtаsidаgi о‘zаrо bоg‘liqlikning muаmmоli vаzifаlаrni yechish jаrаyоnigа tа’siri ilmiy-nаzаriy…
O‘simlik anatomiyasi - o‘simlikning ichki tuzilishini ya’ni hujayra, to‘qima va organlar kesimida – ilmiy jihatdan tahlil qiladigan asosiy botanika yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. Mazkur sohaning shakllanishi…
Mazkur maqolada atrof-muhitni muhofaza qilishda yashil loyihalarning roli va ahamiyati tahlil qilinadi. Ekologik muammolar – iqlim o‘zgarishi, atmosfera va suv resurslarining ifloslanishi, bioxilma-xillikning kamayishi…
Ushbu maqolada biznes barqarorligini taʼminlashda ichki nazorat tizimining oʻrni va ahamiyati chuqur tahlil qilinadi. Ichki nazoratning asosiy vazifalari, risklarni boshqarish, firibgarlikning oldini olish…