Mazkur maqolada o‘zbek mentalitetida istak va xohish ifodalarining lingvokulturologik asoslari o‘rganiladi. Istak/xohish kategoriyasi nafaqat grammatik hodisa, balki xalqning axloqiy qadriyatlari, diniy e’tiqodi va ijtimoiy munosabatlari bilan chambarchas bog‘liq madaniy ko‘rsatkich sifatida talqin qilinadi. Tadqiqot jarayonida o‘zbek tilidagi istakni ifodalovchi birliklar — -sa edi, istamoq, xohlamoq, tilamoq, orzu qilmoq kabi shakllarning semantik-pragmatik imkoniyatlari ochib beriladi. Badiiy adabiyotdan olingan misollar orqali istak ifodalarining empatik, axloqiy baholovchi va kollektivlikni aks ettiruvchi funksiyalari aniqlanadi. Maqola istak konseptining o‘zbek madaniyatidagi ramziy ma’nolarini tizimli yondashuv asosida ochib beradi. Ushbu maqolada o‘zbek tilida istak va xohish kategoriyalarining lingvokulturologik xususiyatlari tahlil etiladi. Tadqiqotda istakning grammatik shakllari, pragmatik funksiyalari va madaniy kodlar bilan bog‘liqligi ilmiy manbalar hamda badiiy matnlar asosida o‘rganiladi. O‘zbek nutq madaniyatida istakning bevosita ifodalanishidan ko‘ra bilvosita, yumshoq va etiketga mos shakllarda berilishi kollektivizm, kamtarlik, murosa va diniy-taqdiriy qarashlar bilan uzviy bog‘liqligi ko‘rsatib beriladi. “Xudo xohlasa”, “nasib bo‘lsa”, “kelib ketsangiz yaxshi bo‘lardi” kabi birliklar istakning pragmatik yumshatish va ijtimoiy masofani tartibga solish vositasi sifatida talqin qilinadi. Ingliz tili materiallari bilan qiyosiy tahlil istakning ingliz madaniyatida ko‘proq individual iroda va shaxsiy ambitsiya ifodasi sifatida ochiq bayon etilishini aniqlaydi. O‘zbek va ingliz badiiy adabiyotlaridagi misollar esa istakning milliy mentalitetga xos badiiy talqinini yoritadi. Tadqiqot natijalari istak/xohish ifodalari o‘zbek madaniyatida nafaqat grammatik birlik, balki madaniy-ma’naviy qadriyatlarni uzatuvchi konseptual kod sifatida muhim rol o‘ynashini ko‘rsatadi.
| Mualliflar | Sharipov, Feruzjon |
|---|---|
| Jurnal | Қўқон университети хабарномаси |
| Nashr sanasi | 2025-11-10 |
| Jild | 16 |
| Betlar | 109-111 |
| Til | Ingliz |
Istak, xohish, mentalitet, lingvokulturologiya, pragmatika, milliy qadriyatlar, badiiy nutq, diskurs.
Ushbu maqolada zamonaviy raqamli texnologiyalarning bolalar hikoya o‘qish madaniyatiga ta’siri, o‘quv jarayonidagi multimodal vositalarning roli va ular orqali shakllanayotgan yangi o‘qish tajribasi tahlil qilinadi…
Globallashuv sharoitida iqtisodiy o‘sish jarayonlari turizm industriyasida chuqur strukturaviy o‘zgarishlarni yuzaga keltirmoqda. Ushbu maqolada O‘zbekiston iqtisodiy o‘sishining asosiy ko‘rsatkichlari bilan xalqaro…
This study presents a comprehensive methodology for developing students' professional competence through the systematic application of thesaurus technology in higher education contexts. Professional competence…
Ushbu maqolada Oliy ta’lim muassasalari talabalarida iqtisodiy-huquqiy madaniyatni shakllantirishning me’yoriy-huquqiy asoslari tahlil qilinadi. Tadqiqot doirasida O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi, “Ta’lim…
Ushbu maqolada zamonaviy jamiyat oldida turgan eng dolzarb vazifalardan biri — yosh avlodda ekologik madaniyatni shakllantirish jarayonida diniy manbalardan foydalanishning nazariy va amaliy ahamiyati keng yoritiladi…
Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasi milliy turizm bozori miqyosida kiruvchi o‘zgaruvchilar: xonalar soni, xizmat ko‘rsatuvchilar soni va turistik transport vositalari soni asosida turistik xizmatlar eksporti…
Ushbu maqola talabalarda ilmiy izlanish madaniyatini shakllantirish va rivojlantirishga qaratilgan zamonaviy pedagogik texnologiyalarni tahlil qiladi. Maqolada ilmiy izlanish faoliyati kontsepsiyasi, talabalar…
This dissertation investigates the linguistic and sociocultural nature of speech etiquette in English and Uzbek, examining how communicative norms, historical traditions, and cultural values shape the structure and…
Ushbu ilmiy maqolada inson kapitali tushunchasi, uning iqtisodiy rivojlanishdagi o‘rni, davlat siyosatining mazkur jarayondagi strategik ahamiyati, inson kapitaliga oid loyihalarni boshqarish mexanizmlari…
Mazkur maqolada Respublikada kommunal xizmatlari ko‘rsatuvchi subyektlarda boshqaruv samaradorligini oshirish imkoniyatlari tadqiq etilgan. Shuningdek ishda kommunal xizmat ko‘rsatishda boshqaruv tuzilmalari, boshqaruv…