Mazkur maqolada o‘g‘uz shevalari leksik tizimi doirasida shakllangan madaniy konseptlarning kognitiv-semantik strukturasi kompleks tarzda tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi o‘g‘uz shevalariga xos konseptlarning ichki tuzilishini aniqlash, xususan, ularning semantik yadrosi, periferiya qatlamlari hamda baholovchi (aksiologik) komponentlarini ochib berishdan iborat. Shuningdek, konseptlarning til va tafakkur tizimidagi o‘rni, ularning etnomadaniy mazmun bilan uzviy bog‘liqligi ham alohida e’tiborga olinadi. Tadqiqot jarayonida kognitiv-semantik tahlil, komponent tahlili hamda kontekstual tahlil metodlaridan kompleks foydalanildi. Mazkur metodlar yordamida o‘g‘uz shevalaridagi leksik birliklar tarkibida mujassamlashgan madaniy mazmun, konseptual belgilar va ularning funksional-semantik xususiyatlari aniqlashtirildi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, o‘g‘uz shevalari leksikasida aks etgan madaniy konseptlar o‘zining ko‘p qatlamli tuzilishi, dialektal variativligi hamda etnomadaniy motivatsiyasi bilan ajralib turadi. Shuningdek, konseptual maydonlarning shakllanishida tarixiy-lisoniy omillar, milliy dunyoqarash va an’anaviy madaniyatning muhim o‘rni mavjudligi asoslab beriladi.
| Mualliflar | Sa’dullayeva, Mohira |
|---|---|
| Jurnal | Science time |
| Nashriyot | Ажиниёз номидаги Нукус давлат педагогика институти |
| ISSN | 2992-8850 |
| Nashr sanasi | 2026-03-18 |
| Jild | 4 |
| Son | 3/1 |
| Betlar | 220-228 |
| Til | O‘zbek |
| Ilmiy soha | Filologiya |
| DOI | 10.66345/stj.v4i3/1.5420 |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-08-27 |
DOI: 10.66345/stj.v4i3/1.5420 · Maqolaning asl sahifasi
o‘g‘uz shevalari, madaniy konsept, kognitiv semantika, konseptual maydon, dialekt leksikasi, etnomadaniy belgi, semantik motivatsiya
| APA | Sa’dullayeva, Mohira (2026). O‘G‘UZ SHEVALARI LEKSIK TIZIMIDA MADANIY KONSEPTLARNING KOGNITIV-SEMANTIK STRUKTURASI. Science time, 4(3/1), 220-228. https://doi.org/10.66345/stj.v4i3/1.5420 |
|---|---|
| GOST (OAK) | Sa’dullayeva, Mohira O‘G‘UZ SHEVALARI LEKSIK TIZIMIDA MADANIY KONSEPTLARNING KOGNITIV-SEMANTIK STRUKTURASI // Science time. – 2026. – T. 4, № 3/1. – B. 220-228. – DOI: 10.66345/stj.v4i3/1.5420. |
| MLA | Sa’dullayeva, Mohira. “O‘G‘UZ SHEVALARI LEKSIK TIZIMIDA MADANIY KONSEPTLARNING KOGNITIV-SEMANTIK STRUKTURASI.” Science time, 4(3/1), 220-228, 2026. https://doi.org/10.66345/stj.v4i3/1.5420 |
| Chicago | Sa’dullayeva, Mohira. “O‘G‘UZ SHEVALARI LEKSIK TIZIMIDA MADANIY KONSEPTLARNING KOGNITIV-SEMANTIK STRUKTURASI.” Science time, 4(3/1), 220-228 (2026). https://doi.org/10.66345/stj.v4i3/1.5420 |
| Harvard | Sa’dullayeva, Mohira (2026) ‘O‘G‘UZ SHEVALARI LEKSIK TIZIMIDA MADANIY KONSEPTLARNING KOGNITIV-SEMANTIK STRUKTURASI’, Science time, 4(3/1), 220-228. https://doi.org/10.66345/stj.v4i3/1.5420 |
| BibTeX | @article{sadullayevamohira2026,
title = {O‘G‘UZ SHEVALARI LEKSIK TIZIMIDA MADANIY KONSEPTLARNING KOGNITIV-SEMANTIK STRUKTURASI},
author = {Sa’dullayeva, Mohira},
journal = {Science time},
year = {2026},
volume = {4},
number = {3/1},
pages = {220-228},
doi = {10.66345/stj.v4i3/1.5420},
url = {https://doi.org/10.66345/stj.v4i3/1.5420}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
Ushbu tadqiqotda o‘zbek tilidagi lingvokulturologik konseptlar sinset modeli orqali o‘rganildi. Tadqiqot lingvokulturologik konseptlarni sinset asosida tahlil qilish til va madaniyat o‘rtasidagi uzviy aloqani yanada…
Mazkur maqolada yozuvchi Isajon Sultonning “Bilga xoqon” romani badiiyati, tarixiy obraz va hayotiy haqiqat masalasi turli rakurslar nuqtayi nazaridan tahlilga tortilgan.
Ushbu maqolada Zahiriddin Muhammad Bobur she’riy asarlarida metaforalarning leksik-semantik xususiyatlari lingvopoetik yondashuv asosida kompleks tarzda o‘rganilgan. Ishda metafora hodisasining nazariy asoslari, uning…
В статье рассматривается проблема влияния искусства на формирование личности на материале художественной литературы. Анализируется эстетическое и психологическое воздействие художественных образов на мировоззрение…
В статье рассматривается типология национального характера в русской и узбекской прозе в рамках сравнительного литературоведческого анализа. Анализируются особенности отражения менталитета, ценностных ориентиров и…
Maqolada o‘zbek xalq dostonlari tilining tarixiy-leksik asosi, xususan, turkiy qatlamga mansub leksik birliklarning qo‘llanilish xususiyatlari tahlil qilinadi. Dostonlarning xalq ma’naviyati va milliy o‘zlikni…
Mazkur ilmiy matnda “o‘ziniki – o‘zga” binar oppozitsiyasining inson tafakkuri, til va madaniyat tizimidagi o‘rni keng qamrovda tahlil qilinadi. Ushbu qarama-qarshilikning tarixiy, falsafiy, psixologik va lingvistik…
Mazkur maqolada o‘zbek tilida aks etgan qadriyatlarning aksiolingvistik jihatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda tilning nafaqat kommunikativ vosita, balki xalqning tarixiy tajribasi, dunyoqarashi va axloqiy-me’yoriy…
Ushbu maqolada fentezi janrining zamonaviy adabiyotdagi o‘rni, nazariy talqinlari va lingvistik xususiyatlari tahlil qilinadi. Fentezining fantastik adabiyot doirasidagi maqomi turli olimlar qarashlari asosida…
The article examines the role and significance of terminology and terminography within the system of the modern Uzbek literary language, as well as their formation and development as independent fields of linguistic…
Science time — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi
Ushbu maqolada ingliz tilini xorijiy til sifatida o‘rganishda yangi so‘zlarni vizual va verbal usullar orqali o‘zlashtirish samaradorligi tahlil qilinadi. Tadqiqotda vizual materiallar (rasmlar, grafik tasvirlar va…
Ushbu maqolada mashina tarjimasi (MT) vositalarining Toshkent Kimyo xalqaro universitetida tahsil olayotgan o‘zbek-ingliz ikki tilli talabalarning ingliz tilidagi yozma ishlarida uchraydigan xatolarga ta’siri…
Maqolada 1892-yilda “Туркестанские ведомости” gazetasida chop etilgan Sattorxon Abdulg'afforovning “Qo'qon xonligining ruslar tomonidan istilo etilishidan oldingi ichki ahvoli haqida qisqacha ocherk” asarining…
This article examines the linguistic units and metaphorical fields that structure English ecological discourse — the texts that construct public understanding of nature and environmental crisis. Drawing on Conceptual…
Maqolada 1929–1930-yillardan boshlab O‘zbekiston SSRda amalga oshirilgan yalpi kollektivlashtirish, “quloqlarni sinf sifatida tugatish” siyosati va majburiy surgunning mahalliy jamiyat hayotiga ta’siri Farg‘ona vodiysi…
Amudaryo quyi oqimidagi sugʻoriladigan hududlarda qishloq xoʻjaligi qurgʻoqchiligini asosan yogʻin emas, balki daryodan olinadigan suv hajmi belgilaydi. Tadqiqotda Xorazm viloyatida bir yillik (2000, 2008, 2011) va…