Mazkur maqolada o‘g‘uz shevalari leksik tizimi doirasida shakllangan madaniy konseptlarning kognitiv-semantik strukturasi kompleks tarzda tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi o‘g‘uz shevalariga xos konseptlarning ichki tuzilishini aniqlash, xususan, ularning semantik yadrosi, periferiya qatlamlari hamda baholovchi (aksiologik) komponentlarini ochib berishdan iborat. Shuningdek, konseptlarning til va tafakkur tizimidagi o‘rni, ularning etnomadaniy mazmun bilan uzviy bog‘liqligi ham alohida e’tiborga olinadi. Tadqiqot jarayonida kognitiv-semantik tahlil, komponent tahlili hamda kontekstual tahlil metodlaridan kompleks foydalanildi. Mazkur metodlar yordamida o‘g‘uz shevalaridagi leksik birliklar tarkibida mujassamlashgan madaniy mazmun, konseptual belgilar va ularning funksional-semantik xususiyatlari aniqlashtirildi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, o‘g‘uz shevalari leksikasida aks etgan madaniy konseptlar o‘zining ko‘p qatlamli tuzilishi, dialektal variativligi hamda etnomadaniy motivatsiyasi bilan ajralib turadi. Shuningdek, konseptual maydonlarning shakllanishida tarixiy-lisoniy omillar, milliy dunyoqarash va an’anaviy madaniyatning muhim o‘rni mavjudligi asoslab beriladi.
| Mualliflar | Sa’dullayeva, Mohira |
|---|---|
| Jurnal | Science time |
| Nashr sanasi | 2026-03-18 |
| Jild | 4 |
| Son | 3/1 |
| Betlar | 220-228 |
| Til | Ingliz |
| DOI | 10.66345/stj.v4i3/1.5420 |
DOI: 10.66345/stj.v4i3/1.5420 · Maqolaning asl sahifasi
o‘g‘uz shevalari, madaniy konsept, kognitiv semantika, konseptual maydon, dialekt leksikasi, etnomadaniy belgi, semantik motivatsiya
Maqolada o‘zbek xalq dostonlari tilining tarixiy-leksik asosi, xususan, turkiy qatlamga mansub leksik birliklarning qo‘llanilish xususiyatlari tahlil qilinadi. Dostonlarning xalq ma’naviyati va milliy o‘zlikni…
В статье рассматривается типология национального характера в русской и узбекской прозе в рамках сравнительного литературоведческого анализа. Анализируются особенности отражения менталитета, ценностных ориентиров и…
Mazkur ilmiy matnda “o‘ziniki – o‘zga” binar oppozitsiyasining inson tafakkuri, til va madaniyat tizimidagi o‘rni keng qamrovda tahlil qilinadi. Ushbu qarama-qarshilikning tarixiy, falsafiy, psixologik va lingvistik…
В статье рассматривается проблема влияния искусства на формирование личности на материале художественной литературы. Анализируется эстетическое и психологическое воздействие художественных образов на мировоззрение…
Mazkur maqolada o‘zbek tilida aks etgan qadriyatlarning aksiolingvistik jihatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda tilning nafaqat kommunikativ vosita, balki xalqning tarixiy tajribasi, dunyoqarashi va axloqiy-me’yoriy…
Ushbu maqolada Zahiriddin Muhammad Bobur she’riy asarlarida metaforalarning leksik-semantik xususiyatlari lingvopoetik yondashuv asosida kompleks tarzda o‘rganilgan. Ishda metafora hodisasining nazariy asoslari, uning…
Ushbu maqolada fentezi janrining zamonaviy adabiyotdagi o‘rni, nazariy talqinlari va lingvistik xususiyatlari tahlil qilinadi. Fentezining fantastik adabiyot doirasidagi maqomi turli olimlar qarashlari asosida…
Mazkur maqolada yozuvchi Isajon Sultonning “Bilga xoqon” romani badiiyati, tarixiy obraz va hayotiy haqiqat masalasi turli rakurslar nuqtayi nazaridan tahlilga tortilgan.
The article examines the role and significance of terminology and terminography within the system of the modern Uzbek literary language, as well as their formation and development as independent fields of linguistic…
Ushbu tadqiqotda o‘zbek tilidagi lingvokulturologik konseptlar sinset modeli orqali o‘rganildi. Tadqiqot lingvokulturologik konseptlarni sinset asosida tahlil qilish til va madaniyat o‘rtasidagi uzviy aloqani yanada…