Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasining yalpi ichki mahsulotiga ba’zi soliq turlarining ta’sirini o‘rganish jarayoni tatbiq etildi. Tadqiqotdan ko‘zlangan asosiy maqsad qilib, yalpi ichki mahsulotga soliqlarning ta’siri qandayligini o‘rganishdir, ya’ni YaIMga bu soliq turlari to‘g‘ri yoki teskari proporsional bog‘langanligini aniqlash. Bu ma’lumotlar O‘zbekiston Respublikasining rasmiy statistika qo‘mitasi sayti hamda Open byudjet saytining ikkilamchi ma’lumotlar bazasidan 2015-yildan 2022-yilgacha bo‘lgan yillik statistik ma’lumotlar olindi. Tahlil qilish jarayonida korrelyatsiyon va regressiyon tahlillardan foydalanildi. Korrelyatsiyon tahlil jarayonida yalpi ichki mahsulot bilan soliqlar o‘rtasida kuchli bog‘lanish mavjudligi aniqlandi. Shuningdek, ta’sir etuvchi omillar o‘rtasidagi xususiy bog‘lanishlar kuchli. Regressiyon tahlil jarayonida bir nechta modellar, linear model, log-linear model, linear-log modeli va log-log modellari ichidan eng yaxshi natijaga ega bo‘lganligi uchun log-log modeli tanlandi. Bu modelning barcha parametrlari qiymatlari t-student testi bo‘yicha ishonchli chiqdi. Modelning haqiqiy modelga yaqinligi 0,9999 ga teng bo‘lib, prognozlash 99,9 % yaqinligini bildiradi. Shuningdek, YaIM o‘sishiga foyda, QQS, aksiz va mulk soliqlari 99,9 % yalpi ichki mahsulotning o‘sishiga ijobiy ta’sir qiladi. Regressiya modelining elastiklik koeffitsiyenti ham topilib, yalpi ichki mahsulotning o‘sishiga foyda solig‘i, aksiz solig‘i va mulk solig‘ining 1 % o‘sishi ijobiy, QQS ning 1 % ga o‘sishi esa salbiy ta’sir qilishi aniqlandi. Gistogrammada qoldiqlarimiz deyarli normal joylashgan. Regressiya modelimiz qoldiqlarida Durbin-Uotson testi bo‘yicha avtokorrelyatsiya aniqlanmadi. Avtokorrelyatsiya bo‘yicha yana Breusch-Godfrey testi ham o‘tkazildi, qoldiqlarda avtokorrelyatsiya aniqlanmadi. Hisoblangan log-log modeli grafigi haqiqiy model grafigi bitta grafikda aks ettirilganda, log-log modeli grafigi haqiqiy model grafigiga yaqin joylashganligi aniqlandi.
| Mualliflar | Bоburjоn Turаnbоyev Qodirjon o‘g‘li, Mamasoliyev Javlonbek Ortiq o‘g‘li |
|---|---|
| Jurnal | Қўқон университети хабарномаси |
| Nashr sanasi | 2023-12-30 |
| Jild | 9 |
| Betlar | 53-60 |
| Til | Ingliz |
Yalpi ichki mahsulot, regressiyon tahlil, korrelyatsiyon tahlil, daromad solig‘i, foyda solig‘i, Fisher mezoni testi, t-student testi, Durbin-Uotson testi, Breusch-Godfrey testi, elastiklik koeffitsiyenti.
This article examines the profound impact of globalization on auditing standards, unraveling the complexities faced by auditors in an increasingly interconnected global economy. As businesses extend their operations…
Ушбу мақолада Наманган вилояти саноат салоҳиятини ошириш бўйича ишлаб чиқилган саноатни ривожланиш цикли модели таклиф этилган.. Наманган вилоятини комплекс-инновацион ривожлантиришга…
In this article, general trends in the market of book products are discussed, as well as the volume of the publishing market, which depends on the number of publishers and the scale of their activities, effective demand…
Tаdbirkоrlik fаоliyаtidа mоtivаtsiyа mоdеllаrining xоrijiy dаvlаtlаr tаjribаlаrini chuqur o‘rganish hamda kichik biznеs vа xususiy tаdbirkоrlik sоhаlаrining ustuvоr аhаmiyаt kаsb еtishi hаmdа xо‘jаlik fаоliyаtining…
Mazkur maqolada kichik biznes faoliyatini mamlakat yalpi iсhki mahsulotini oshirishdagi o‘rni va bu faoliyat turini yuritish hamda rivojlantirish jararayonida duch kelishi mumkin bo‘lgan muammolar bo‘yicha tadqiqotlar…
Maqolada raqamli iqtisodiyot mamlakat iqtisodiy tarmoqlarini, xususan, oziq-ovqat sanoatini yanada rivojlantirishning asosiy omili sifatida qaralgan. Oziq-ovqat sanoati korxonalari faoliyatini tashkil etishda raqamli…
Ushbu maqolada moliyaviy texnologiyalar, moliyaviy xizmatlar toʻg‘risida ma'lumotlar keltirilgan.
The main goal of the scientific research is to study the interaction of industrial production in Uzbekistan with the volume of imports, and statistical data for the period of 2010-2021 were used in the research. First…
Mazkur maqolada investitsiyalardan samarali foydalanishni boshqarishda erkin iqtisodiy zonalar faoliyati, iqtisodiyotni modernizatsiyalash sharoitida erkin iqtisodiy zonalar faoliyatini tashkil etishning asoslari va…
Ushbu maqоlada bugungi kunda mamlakatimizning milliy iqtisоdiyоtida qurilish sоhasining о‘rni va ahamiyati, Prеzidеntimiz tоmоnidan kо‘zlangan yuqоri iqtisоdiy о‘sish sur’atlarni saqlab qоlish ham qurilish sоhasidagi…