Mazkur tadqiqot ishida yer yoriqlarining makon va chuqurlik bo‘yicha taqsimlanish xususiyatlari fraktal hamda statistik tahlil usullari yordamida o‘rganildi. Tadqiqotda yoriqlar tizimining fazoviy joylashuvini modellashtirish uchun tasodifiy nuqtaviy taqsimlanish modeli va Lévy flight fraktal modeli qo‘llanildi. Lévy flight modeli asosida yoriqlar orasidagi masofalarning ehtimollik zichligi va taqsimlanish funksiyalari aniqlandi hamda fraktal o‘lcham ko‘rsatkichi hisoblandi. Tahlil natijalari yer yoriqlari va zilzila epitsentrlarining fazoviy joylashuvi murakkab strukturaviy-geodinamik tizim ekanligini hamda o‘z-o‘ziga o‘xshash fraktal xususiyatlarga ega ekanligini tasdiqladi. Yoriqlar tizimining klasterlashish darajasi, makoniy zichligi va chuqurlik bo‘yicha tarqalishi tektonik kuchlanish maydonlari hamda seysmik faollik bilan chambarchas bog‘liqligi aniqlandi. Korrelyatsion o‘lchamni baholashda koordinata xatoliklari, chegara effekti, statistik tanlanma hajmi va makoniy proyeksiya kabi sistematik omillarning ta’siri tahlil qilindi. Kichik masshtab chegaralarida koordinatalar aniqligining pasayishi fraktal parametrlarning noto‘g‘ri baholanishiga olib kelishi mumkinligi ko‘rsatildi. Statistik filtrlash va masshtab parametrlarini optimallashtirish usullarini qo‘llash orqali taqsimlanish qonuniyatlarini yanada aniqroq baholash imkoniyati yaratildi. Olingan natijalar seysmik xavf zonalarini aniqlash va hududlarning geodinamik holatini baholashda muhim ilmiy-amaliy ahamiyatga ega.
| Mualliflar | Dononov, Jasur Uralo‘g‘li, Дононов, Жасур Уралугли, Dononov, Jasur Uralugli |
|---|---|
| Jurnal | Саноатда рақамли технологиялар |
| Nashr sanasi | 2026-06-21 |
| Jild | 4 |
| Son | 2 |
| Betlar | 151-156 |
| Til | O‘zbek |
| DOI | 10.70769/3030-3214.srt.4.2.2026.19 |
DOI: 10.70769/3030-3214.srt.4.2.2026.19 · Maqolaning asl sahifasi
geological faults, fractal dimension, correlation dimension, Lévy flight model, seismic activity, geodynamics, разломы земной коры, фрактальная размерность, корреляционная размерность, модель полёта Леви, сейсмическая активность, геодинамика, yer yoriqlari, fraktal o‘lcham, korrelyatsion o‘lcham, Lévy flight modeli, seysmik faollik, geodinamika
Mazkur tadqiqot Markaziy Yevrosiyo hududida neotektonik jarayonlarning shakllanishi va rivojlanish qonuniyatlarini o‘rganishga bag‘ishlangan. Ishda geodinamik, geodezik va tektonofizik ma’lumotlar integratsiyasi asosida…
Ushbu maqolada binar to‘ldiruvchilar, mineral komponentlar va qavariqlanuvchi antipiren qo‘shimchalar asosida modifikatsiyalangan epoksid polimer kompozit qoplamalarning termo-fizik, termomexanik hamda olovbardoshlilik…
The article is devoted to the operation of large-size tyres of mining dump trucks in the specific climatic and mining conditions of Uzbekistan, using the example of the Muruntau open-pit mine of "Navoi MMC" JSC and the…
Ushbu maqolada Boysun egilmasi misolida Surxondaryo megasinklinalining geologik tuzilishi va yura davri karbonat formatsiyalarining xususiyatlarini batafsil tahlil qiladi. Tadqiqotda hududning litostratigrafik…
Mazkur maqolada burmali kamarlarning postkollizion bosqichdagi rivojlanishi hamda postkollizion granitoidlarning shakllanish mexanizmlari tahlil qilingan. Wilson sikli doirasida kontinental kolliziyadan keyingi…
Ishda mashina ko‘rishi texnologiyalari va uch o‘lchamli geometrik ma’lumotlarni qayta ishlashga asoslangan silindrik tishli g‘ildiraklarning evolventali profilini nazorat qilishning yangi usuli taqdim etilgan…
Mazkur maqolada linterlash jarayoni samaradorligini oshirish bo‘yicha olib borilgan ilmiy tadqiqotlar tahlil qilinib, mavjud linterlar konstruksiyasining afzallik va kamchiliklari o‘rganilgan. Tadqiqotlar natijasida…
Ushbu maqolada besh koordinatali RDB dastgohining burilish uzeli termomexanik holatining sonli tadqiqoti keltirilgan. Chekli elementlar usulidan foydalangan holda issiqlik maydonlari va korpusning yuzaga keladigan…
Mazkur maqolada Yoshlik-I koni sharoitida qoyali togʻ jinslarining maydalanish sifatini oshirishga qaratilgan portlatish ishlari parametrlarini asoslash masalalari ko‘rib chiqilgan. Maqolada pogʻona balandligi, skvajina…
Under open-pit mining conditions, internal combustion engines operate in environments with a high concentration of abrasive dust, which leads to intensive wear of the cylinder–piston group, power reduction, increased…