Yer yoriqlarining makon va chuqurlik bo‘yicha taqsimlanish xususiyatlari

Dononov, Jasur Uralo‘g‘li, Дононов, Жасур Уралугли, Dononov, Jasur Uralugli

Саноатда рақамли технологиялар · 2026-yil

Annotatsiya

Mazkur tadqiqot ishida yer yoriqlarining makon va chuqurlik bo‘yicha taqsimlanish xususiyatlari fraktal hamda statistik tahlil usullari yordamida o‘rganildi. Tadqiqotda yoriqlar tizimining fazoviy joylashuvini modellashtirish uchun tasodifiy nuqtaviy taqsimlanish modeli va Lévy flight fraktal modeli qo‘llanildi. Lévy flight modeli asosida yoriqlar orasidagi masofalarning ehtimollik zichligi va taqsimlanish funksiyalari aniqlandi hamda fraktal o‘lcham ko‘rsatkichi hisoblandi. Tahlil natijalari yer yoriqlari va zilzila epitsentrlarining fazoviy joylashuvi murakkab strukturaviy-geodinamik tizim ekanligini hamda o‘z-o‘ziga o‘xshash fraktal xususiyatlarga ega ekanligini tasdiqladi. Yoriqlar tizimining klasterlashish darajasi, makoniy zichligi va chuqurlik bo‘yicha tarqalishi tektonik kuchlanish maydonlari hamda seysmik faollik bilan chambarchas bog‘liqligi aniqlandi. Korrelyatsion o‘lchamni baholashda koordinata xatoliklari, chegara effekti, statistik tanlanma hajmi va makoniy proyeksiya kabi sistematik omillarning ta’siri tahlil qilindi. Kichik masshtab chegaralarida koordinatalar aniqligining pasayishi fraktal parametrlarning noto‘g‘ri baholanishiga olib kelishi mumkinligi ko‘rsatildi. Statistik filtrlash va masshtab parametrlarini optimallashtirish usullarini qo‘llash orqali taqsimlanish qonuniyatlarini yanada aniqroq baholash imkoniyati yaratildi. Olingan natijalar seysmik xavf zonalarini aniqlash va hududlarning geodinamik holatini baholashda muhim ilmiy-amaliy ahamiyatga ega.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarDononov, Jasur Uralo‘g‘li, Дононов, Жасур Уралугли, Dononov, Jasur Uralugli
JurnalСаноатда рақамли технологиялар
NashriyotҚарши муҳандислик-иқтисодиёт институти
ISSN3030-3214, 2023-2026
Nashr sanasi2026-06-21
Jild4
Son2
Betlar151-156
TilO‘zbek
Ilmiy sohaGeologiya-mineralogiya
DOI10.70769/3030-3214.srt.4.2.2026.19
Indeksga qo‘shilgan2026-09-06

DOI: 10.70769/3030-3214.srt.4.2.2026.19 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

geological faults, fractal dimension, correlation dimension, Lévy flight model, seismic activity, geodynamics, разломы земной коры, фрактальная размерность, корреляционная размерность, модель полёта Леви, сейсмическая активность, геодинамика, yer yoriqlari, fraktal o‘lcham, korrelyatsion o‘lcham, Lévy flight modeli, seysmik faollik, geodinamika

Ilmiy soha

Geologiya-mineralogiya

Iqtibos keltirish

APADononov, Jasur Uralo‘g‘li, Дононов, Жасур Уралугли, & Dononov, Jasur Uralugli (2026). YER YORIQLARINING MAKON VA CHUQURLIK BO‘YICHA TAQSIMLANISH XUSUSIYATLARI. Саноатда рақамли технологиялар, 4(2), 151-156. https://doi.org/10.70769/3030-3214.srt.4.2.2026.19
GOST (OAK)Dononov, Jasur Uralo‘g‘li, Дононов, Жасур Уралугли, Dononov, Jasur Uralugli YER YORIQLARINING MAKON VA CHUQURLIK BO‘YICHA TAQSIMLANISH XUSUSIYATLARI // Саноатда рақамли технологиялар. – 2026. – T. 4, № 2. – B. 151-156. – DOI: 10.70769/3030-3214.srt.4.2.2026.19.
MLADononov, Jasur Uralo‘g‘li, Дононов, Жасур Уралугли, and Dononov, Jasur Uralugli. “YER YORIQLARINING MAKON VA CHUQURLIK BO‘YICHA TAQSIMLANISH XUSUSIYATLARI.” Саноатда рақамли технологиялар, 4(2), 151-156, 2026. https://doi.org/10.70769/3030-3214.srt.4.2.2026.19
ChicagoDononov, Jasur Uralo‘g‘li, Дононов, Жасур Уралугли, and Dononov, Jasur Uralugli. “YER YORIQLARINING MAKON VA CHUQURLIK BO‘YICHA TAQSIMLANISH XUSUSIYATLARI.” Саноатда рақамли технологиялар, 4(2), 151-156 (2026). https://doi.org/10.70769/3030-3214.srt.4.2.2026.19
HarvardDononov, Jasur Uralo‘g‘li, Дононов, Жасур Уралугли, and Dononov, Jasur Uralugli (2026) ‘YER YORIQLARINING MAKON VA CHUQURLIK BO‘YICHA TAQSIMLANISH XUSUSIYATLARI’, Саноатда рақамли технологиялар, 4(2), 151-156. https://doi.org/10.70769/3030-3214.srt.4.2.2026.19
BibTeX
@article{dononovjasururalogli2026,
  title = {YER YORIQLARINING MAKON VA CHUQURLIK BO‘YICHA TAQSIMLANISH XUSUSIYATLARI},
  author = {Dononov, Jasur Uralo‘g‘li and Дононов, Жасур Уралугли and Dononov, Jasur Uralugli},
  journal = {Саноатда рақамли технологиялар},
  year = {2026},
  volume = {4},
  number = {2},
  pages = {151-156},
  doi = {10.70769/3030-3214.srt.4.2.2026.19},
  url = {https://doi.org/10.70769/3030-3214.srt.4.2.2026.19}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Саноатда рақамли технологиялар jurnalidan boshqa maqolalar

Саноатда рақамли технологиялар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Dononov, Jasur Uralo‘g‘li — boshqa maqolalari

Geologiya-mineralogiya sohasidagi boshqa maqolalar

Geologiya-mineralogiya sohasidagi OAK jurnallari