Talabalarning intellektual va kognitiv faolligini treninglar orqali rivojlantirishning psixologik mexanizmlari

NORQULOVA, SEVARA

Таълимда истиқболли изланишлар · 2026-yil

Annotatsiya

Kirish. Zamonaviy globallashuv va raqamli transformatsiya sharoitida oliy taʼlim tizimi oldida nafaqat bilimli, balki mustaqil, tanqidiy va kreativ fikrlay oladigan, tez o‘zgaruvchan sharoitlarda samarali qaror qabul qila oladigan mutaxassislarni tayyorlash vazifasi turibdi. XXI Ta’limda istiqbolli izlanishlar - xalqaro ilmiy-metodik jurnal № 7/2026 ISSN: 3060-527X asr axborot asri bo‘lib, unda yangi maʼlumotlar hajmi keskin ortib borayotgani, talabalarning kognitiv resurslariga bo‘lgan talablarni ham oshirmoqda. Shu nuqtai nazardan, talabalarning intellektual va kognitiv faolligini rivojlantirish masalasi nafaqat pedagogik, balki chuqur psixologik yondashuvni talab etadi. Bugungi kunda anʼanaviy maʼruza usuli talabalarning kognitiv faolligini atigi 5–10% darajasida faollashtirsa, interfaol treninglar bu ko‘rsatkichni 60–70% gacha oshirishi mumkinligi ilmiy jihatdan isbotlangan [1]. Talaba passiv tinglovchi bo‘lib qolganida uning miyasi cheklangan resurslar bilan ishlaydi, ammo faol muhokama, muammoli vaziyat, guruhli tahlil yoki amaliy mashqlar orqali diqqat, xotira, tafakkur va nutq kabi deyarli barcha kognitiv jarayonlar faollashadi. Bu esa materialni uzoq muddat esda saqlash va amaliyotda qo‘llash imkoniyatini sezilarli darajada oshiradi [10]. Metakognitiv treninglar orqali talabalar o‘z bilish jarayonlarini rejalashtirish, nazorat qilish va baholash ko‘nikmalarini rivojlantiradi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, metakognitiv treninglardan o‘tgan talabalar o‘quv materialini 40–50% samaraliroq o‘zlashtiradilar [4]. Bundan tashqari, raqamli muhitda axborot ortiqchaligi, diqqatning parchalanishi va surunkali charchoq talabalarning kognitiv resurslarini jiddiy sinovdan o‘tkazmoqda. Treninglar esa kognitiv yuklanishni …

Maqola ma’lumotlari
MualliflarNORQULOVA, SEVARA
JurnalТаълимда истиқболли изланишлар
NashriyotБухоро давлат университети
ISSN3060-527X, 3030-380X
Nashr sanasi2026-07-23
Son7
Betlar151-155
TilO‘zbek
Ilmiy sohaPsixologiya
DOI10.67547/fanistiqbollari.2026.69
Indeksga qo‘shilgan2026-08-27

DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.69 · Maqolaning asl sahifasi · PDF

Kalit so‘zlar

intellectual activity, cognitive activity, training, metacognition, mnemonics, problem-based learning, neuroplasticity, reflection, learning motivation, интеллектуальная активность, когнитивная активность, тренинг, метакогниция, мнемоника, проблемное обучение, нейропластичность, рефлексия, учебная мотивация

Ilmiy soha

Psixologiya

Iqtibos keltirish

APANORQULOVA, SEVARA (2026). TALABALARNING INTELLEKTUAL VA KOGNITIV FAOLLIGINI TRENINGLAR ORQALI RIVOJLANTIRISHNING PSIXOLOGIK MEXANIZMLARI. Таълимда истиқболли изланишлар, (7), 151-155. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.69
GOST (OAK)NORQULOVA, SEVARA TALABALARNING INTELLEKTUAL VA KOGNITIV FAOLLIGINI TRENINGLAR ORQALI RIVOJLANTIRISHNING PSIXOLOGIK MEXANIZMLARI // Таълимда истиқболли изланишлар. – 2026. – № 7. – B. 151-155. – DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.69.
MLANORQULOVA, SEVARA. “TALABALARNING INTELLEKTUAL VA KOGNITIV FAOLLIGINI TRENINGLAR ORQALI RIVOJLANTIRISHNING PSIXOLOGIK MEXANIZMLARI.” Таълимда истиқболли изланишлар, (7), 151-155, 2026. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.69
ChicagoNORQULOVA, SEVARA. “TALABALARNING INTELLEKTUAL VA KOGNITIV FAOLLIGINI TRENINGLAR ORQALI RIVOJLANTIRISHNING PSIXOLOGIK MEXANIZMLARI.” Таълимда истиқболли изланишлар, (7), 151-155 (2026). https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.69
HarvardNORQULOVA, SEVARA (2026) ‘TALABALARNING INTELLEKTUAL VA KOGNITIV FAOLLIGINI TRENINGLAR ORQALI RIVOJLANTIRISHNING PSIXOLOGIK MEXANIZMLARI’, Таълимда истиқболли изланишлар, (7), 151-155. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.69
BibTeX
@article{norqulovasevara2026,
  title = {TALABALARNING INTELLEKTUAL VA KOGNITIV FAOLLIGINI TRENINGLAR ORQALI RIVOJLANTIRISHNING PSIXOLOGIK MEXANIZMLARI},
  author = {NORQULOVA, SEVARA},
  journal = {Таълимда истиқболли изланишлар},
  year = {2026},
  number = {7},
  pages = {151-155},
  doi = {10.67547/fanistiqbollari.2026.69},
  url = {https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.69}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Таълимда истиқболли изланишлар jurnalidan boshqa maqolalar

Таълимда истиқболли изланишлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Psixologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Psixologiya sohasidagi OAK jurnallari