Мақолада XVIII асрнинг биринчи ярмида Шарқда юз берган йирик ҳарбий-сиёсий воқеа — Эрон ҳукмдори Нодиршоҳ Афшорнинг 1738–1739 йилларда Бобурийлар Ҳиндистонига уюштирган ҳарбий юриши комплекс тарзда таҳлил қилинади. Тадқиқотнинг асосий мақсади ушбу юришнинг кўп қиррали сабабларини, ҳарбий-сиёсий босқичларини ҳамда Бобурийлар империяси ва бутун минтақа тақдирига кўрсатган узоқ муддатли таъсирини манбашунослик нуқтаи назаридан очиб беришдан иборат. Тадқиқотда тарихий-қиёсий, тарихий-генетик ва проблемали-хронологик усуллар, шунингдек, манбаларга танқидий ёндашув методи қўлланилди. Форс, ҳинд, рус ва ғарб тарихшунослигига оид манбаларни қиёсий таҳлил қилиш орқали юришнинг иқтисодий (Эрон хазинасининг қашшоқлашуви ва ёлланма қўшинни таъминлаш зарурати), сиёсий (Бобурийлар давлатидаги ички низолар) ва баҳона тарзидаги (афғон қочқинлари масаласи) омиллари ажратиб кўрсатилди. Тадқиқот натижасида Карнал жанги (1739) Бобурийлар ҳарбий қудратининг таназзулини намоён этган ҳал қилувчи нуқта эканлиги, Деҳлининг талон-тарож қилиниши ҳамда Товус тахти ва Кўҳинур каби рамзий бойликларнинг олиб кетилиши эса империянинг моддий ва маънавий заифлашувини тезлаштиргани асосланди. Ишнинг илмий янгилиги турли миллий тарихшунослик анъаналарига оид манбаларнинг ягона таҳлилий доирада умумлаштирилишидадир. Натижалардан олий таълим муассасаларида Шарқ тарихи, манбашунослик ва халқаро муносабатлар тарихи фанларини ўқитишда фойдаланиш мумкин.
| Mualliflar | Каримов, Ўктам Менглиевич |
|---|---|
| Jurnal | Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар |
| Nashr sanasi | 2026-07-13 |
| Jild | 8 |
| Son | 6 |
| Betlar | 1041-1050 |
| Til | Ingliz |
| DOI | 10.70728/a.series.ijt.v08.i06.020 |
DOI: 10.70728/a.series.ijt.v08.i06.020 · Maqolaning asl sahifasi
Нодиршоҳ Афшор, Бобурийлар империяси, Муҳаммадшоҳ, Карнал жанги, Деҳли, Товус тахти, Кўҳинур, ҳарбий юриш, Эрон, тарихий манбашунослик.
Maqolada Namangan xalqaro gullar festivali madaniyatshunoslik nuqtayi nazaridan tahlil qilingan. M.Halbwachs, P.Nora, L.Smith va boshqa olimlarning kollektiv xotira, xotira joylari va madaniy meros nazariyalari asosida…
Mazkur maqolada Oʻzbekiston Milliy arxivi fondlarining arxiv hujjatlaridan foydalangan holda, Rossiya imperiyasi mustamlakachiligi davrida Fargʻona vodiysida paxtachilikning rivojlanishida Amerika paxta navlarining…
Mazkur maqolada Farg‘ona vodiysi qadimgi davr aholisining hunarmandchiligi tarixi tahlil etilgan. Asosiy e’tibor mazkur hududdagi arxeologik yodgorliklar misolida kulolchilik, metall buyumlar tayyorlash hunarmandchiligi…
Maqola zamonaviy jamiyatning eng dolzarb tahdidlaridan biri bo‘lgan kiberjinoyatchilikni tadqiq etishga bag‘ishlangan. Unda raqamli muhitdagi jinoyatlarning asosiy turlari, jumladan xakerlik hujumlari, kiberm…
Mazkur ilmiy maqolada O‘zbekiston hududida joylashgan tabiiy, tarixiy va muqaddas maskanlarning integratsiyalashgan turizm mahsuloti sifatida shakllanish imkoniyatlari baholanadi. Maqolada ekoturizmni tarixiy-madaniy va…
Ushbu maqolada XVI asr O‘rta Osiyo tarixining muhim manbalaridan bo‘lgan – Mirzo Haydarning “Tarixi Rashidiy” asarida Ubaydullaxon shaxsi va uning Movarounnahrdagi harbiy-siyosiy faoliyatiga oid ma’lumotlar tahlil…
Ushbu maqolada Sharq Renessansining yorqin namoyandasi, buyuk qomusiy olim Abu Ali ibn Sinoning hayot yoʻli va boy ilmiy merosi tizimli ravishda tahlil qilingan. Alloma yashagan X – XI asrlarda O’rta Osiyo hududidagi…
Ушбу мақолада қадимги Хоразм худудида топилган зооморф(хайвон) хайкалларнинг топилиши ва уларнинг зардуштийлик дини билан боғлиқлиги аниқланади ва тахлил қилинади. Олимларнинг фикрича зардуштийлик дини Хоразмда пайдо…
Ushbu maqolada Turkiston taraqqiyparvarlarining harakati undagi ta’lim tizimi,jadidlarning ma’rifatparvarlik g’oyalari,ularning maktab,ta’lim borasidagi qarashlari aks etgan bo’lib,bundan tashqari ilm-ma’rifatga…
Maqolada o‘rta asrlarda shakllangan Qurdoba va Buxoro shaharlarining vujudga kelish omillari qiyosiy-tarixiy yondashuv asosida tahlil qilingan. Tadqiqotda har ikki shaharning shakllanishida muhim o‘rin tutgan aholi…