Qandli diabet kasalligi sharoitida tug‘ilgan avlod ingichka ichagining morfologik tavsifi

Rasbergenov A.A., Adilbekova D.B., Toshpo‘latov S.S., Ahrorov A.А.

Гуманитар ва табиий фанлар журнали · 2025-yil

Annotatsiya

Olingan natijalar eksperimental ravishda qo‘zg‘atilgan qandli diabet bilan kasallangan onalardan tug‘ilgan bolalarda ichak morfologiyasida sezilarli o‘zgarishlar mavjudligini ko‘rsatadi. Bu o‘zgarishlarga shilliq qavat va mushak qavatlari qalinligining pasayishi, kriptlar balandligining pasayishi, epiteliy hujayralari sonining kamayishi, qon tomirlari va limfa tugunlari zichligining pasayishi kiradi. Ichak devorining shilliq va mushak qatlamlari qalinligining pasayishi onaning giperglikemiyasi ta'sirida gistogenezning buzilishi bilan bog‘liq. Kriptlarning balandligi va ularning sonining kamayishi epiteliyani qayta tiklash jarayonlarida buzilishdan dalolat beradi. Bu hujayralarning proliferativ faolligining pasayishiga, ichakning so‘rilish qobiliyatining pasayishiga va yallig‘lanish jarayonlarining rivojlanish xavfini oshirishga olib kelishi mumkin. Hujayralar sonining kamayishi shilliq qavatning sekretor funktsiyasi buzilganligini ko‘rsatadi. Epiteliya hujayralari shilliq qavatni himoya qilishda asosiy rol o‘ynaydi va ularning kamayishi ichak to‘sig‘ining o‘tkazuvchanligini oshirishga olib kelishi mumkin. Submukozadagi qon tomirlari va limfoid tugunlari zichligining pasayishi ingichka ichakning qon ta'minoti va immun funktsiyasining buzilishini ko‘rsatadi. Bu giperglikemiya ta'sirida buzilgan angiogenez va limfopoez bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. Giperglikemiya kollagen va elastin kabi strukturaviy oqsillar sintezining buzilishiga olib keladi, bu esa to‘qimalarning mustahkamligi va elastikligining pasayishiga, shuningdek DNK metilatsiyasining o‘zgarishiga olib keladi, bu esa gistogenez va hujayra differentsiatsiyasini tartibga soluvchi genlar ekspressiyasining buzilishiga olib keladi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarRasbergenov A.A., Adilbekova D.B., Toshpo‘latov S.S., Ahrorov A.А.
JurnalГуманитар ва табиий фанлар журнали
NashriyotEMU University
ISSN2026-2027, 2181-4007
Nashr sanasi2025-06-10
Son22
Betlar82-86
TilO‘zbek
Ilmiy sohaTibbiyot
Indeksga qo‘shilgan2026-08-27

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

qandli diabet, ingichka ichak, postnatal ontogenez, morfologiya

Ilmiy soha

Tibbiyot

Iqtibos keltirish

APARasbergenov A.A., Adilbekova D.B., Toshpo‘latov S.S., Ahrorov A.А. (2025). QANDLI DIABET KASALLIGI SHAROITIDA TUG‘ILGAN AVLOD INGICHKA ICHAGINING MORFOLOGIK TAVSIFI. Гуманитар ва табиий фанлар журнали, (22), 82-86. https://journals.tnmu.uz/index.php/gtfj/article/view/1868
GOST (OAK)Rasbergenov A.A., Adilbekova D.B., Toshpo‘latov S.S., Ahrorov A.А. QANDLI DIABET KASALLIGI SHAROITIDA TUG‘ILGAN AVLOD INGICHKA ICHAGINING MORFOLOGIK TAVSIFI // Гуманитар ва табиий фанлар журнали. – 2025. – № 22. – B. 82-86.
MLARasbergenov A.A., Adilbekova D.B., Toshpo‘latov S.S., Ahrorov A.А. “QANDLI DIABET KASALLIGI SHAROITIDA TUG‘ILGAN AVLOD INGICHKA ICHAGINING MORFOLOGIK TAVSIFI.” Гуманитар ва табиий фанлар журнали, (22), 82-86, 2025. https://journals.tnmu.uz/index.php/gtfj/article/view/1868
ChicagoRasbergenov A.A., Adilbekova D.B., Toshpo‘latov S.S., Ahrorov A.А. “QANDLI DIABET KASALLIGI SHAROITIDA TUG‘ILGAN AVLOD INGICHKA ICHAGINING MORFOLOGIK TAVSIFI.” Гуманитар ва табиий фанлар журнали, (22), 82-86 (2025). https://journals.tnmu.uz/index.php/gtfj/article/view/1868
HarvardRasbergenov A.A., Adilbekova D.B., Toshpo‘latov S.S., Ahrorov A.А (2025) ‘QANDLI DIABET KASALLIGI SHAROITIDA TUG‘ILGAN AVLOD INGICHKA ICHAGINING MORFOLOGIK TAVSIFI’, Гуманитар ва табиий фанлар журнали, (22), 82-86. https://journals.tnmu.uz/index.php/gtfj/article/view/1868
BibTeX
@article{rasbergenovaaadilbekovadbtoshpolatovssahrorova2025,
  title = {QANDLI DIABET KASALLIGI SHAROITIDA TUG‘ILGAN AVLOD INGICHKA ICHAGINING MORFOLOGIK TAVSIFI},
  author = {Rasbergenov A.A., Adilbekova D.B., Toshpo‘latov S.S., Ahrorov A.А.},
  journal = {Гуманитар ва табиий фанлар журнали},
  year = {2025},
  number = {22},
  pages = {82-86},
  url = {https://journals.tnmu.uz/index.php/gtfj/article/view/1868}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Гуманитар ва табиий фанлар журнали jurnalidan boshqa maqolalar

Гуманитар ва табиий фанлар журнали — barcha maqolalar · 2025-yil arxivi

Tibbiyot sohasidagi boshqa maqolalar

Tibbiyot sohasidagi OAK jurnallari