Mazkur ilmiy abzor qishloq xo‘jaligi mahsulotlari, xususan meva va sabzavotlarda pestitsid qoldiqlarining uchrash darajasi, ularni aniqlashning zamonaviy analitik usullari hamda inson salomatligiga potensial ta’sirini kompleks baholashga bag‘ishlangan. So‘nggi yillarda olib borilgan ko‘plab tadqiqotlar pestitsidlarning agroekotizimlarda keng qo‘llanilishi natijasida oziq-ovqat mahsulotlarida ularning qoldiqlari muntazam ravishda aniqlanayotganini ko‘rsatmoqda. Adabiyotlar tahlili shuni ko‘rsatadiki, pestitsid qoldiqlarini aniqlashda yuqori aniqlik va sezgirlikka ega bo‘lgan zamonaviy instrumental usullar — QuEChERS ekstraksiya texnikasi bilan uyg‘unlashtirilgan gaz xromatografiyasi tandem mass-spektrometriya (GC-MS/MS) hamda suyuqlik xromatografiyasi tandem mass-spektrometriya (LC-MS/MS) eng samarali yondashuvlardan hisoblanadi. Ushbu usullar yordamida pestitsidlarning juda past konsentratsiyalarini (mg/kg darajasida) aniqlash imkoniyati mavjud bo‘lib, bu oziq-ovqat xavfsizligini monitoring qilishda muhim ahamiyat kasb etadi. Ko‘plab ilmiy manbalarga ko‘ra, boskalid, atsetamiprid, deltametrin, tebukonazol va xlorpirifos kabi faol moddalar meva va sabzavotlarda eng ko‘p uchraydigan pestitsidlar qatoriga kiradi. Ayrim hollarda ularning miqdori xalqaro va milliy me’yoriy hujjatlarda belgilangan maksimal ruxsat etilgan qoldiq darajalaridan (MRL) oshib ketishi aniqlangan bo‘lib, bu oziq-ovqat xavfsizligi nuqtai nazaridan muhim muammolardan biri hisoblanadi. Shu bilan birga, xavfni baholashga oid tadqiqotlar natijalari ko‘pchilik hollarda pestitsidlarning kunlik iste’mol orqali organizmga tushish darajasi xavf chegarasidan past ekanligini ko‘rsatadi. Xususan, xavf ko‘rsatkichi (Hazard Quotient, HQ) odatda 1 dan kichik bo‘lib, bu aholining katta qismi uchun sog‘liqka sezilarli xavf mavjud emasligini anglatadi. Biroq ayrim mahsulotlar yoki alohida pestitsidlar bo‘yicha yuqori qiymatlar qayd etilishi ehtimoli mavjud bo‘lib, bu holatlarda potensial xavf inkor etilmaydi.
| Mualliflar | Ismoilova, Odinaxon Lutfullo qizi |
|---|---|
| Jurnal | Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар |
| Nashr sanasi | 2026-06-01 |
| Jild | 8 |
| Son | 4 |
| Betlar | 795-801 |
| Til | Ingliz |
| DOI | 10.70728/a.series.tab.v08.i04.120 |
DOI: 10.70728/a.series.tab.v08.i04.120 · Maqolaning asl sahifasi
Pestitsid qoldiqlari, meva va sabzavotlar, oziq-ovqat xavfsizligi, QuEChERS usuli, GC-MS/MS, LC-MS/MS, maksimal qoldiq miqdori (MRL), xavf baholash, iste’molchilar salomatligi, EDI, HQ, agrokimyoviy ifloslanish, monitoring.
Tuproq sho‘rlanishi qishloq xo‘jaligida hosildorlikni cheklovchi asosiy abiotik omillardan biri bo‘lib, unga bardoshli genotiplarni aniqlash dolzarb vazifa hisoblanadi. Mazkur tadqiqotda turli genetik kelib chiqishga…
Maqolada Qoraqalpoq Ustyurtida Crambe edentula senopopulyaciyalarining tarqalgan hududlari tavsifi va hususiyati haqida so’z boradi. Senopopulyatsiyalar tarqalgan hududlarning maydoni,relifi,tuproq tarkibi geografik…
Maqolada sanoat oqava suvlarining organik ifloslantiruvchilar bilan ifloslanish darajasi zamonaviy ilmiy yondashuvlar asosida tahlil qilinadi. So‘nggi yillarga oid ilmiy tadqiqotlar va statistik ma’lumotlar…
Bug‘doy (Triticum aestivum L.) global oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlovchi asosiy ekinlardan biri hisoblanadi. Mazkur maqolada iqlim o‘zgarishining bug‘doy hosildorligi va uning morfo-fiziologik ko‘rsatkichlariga…
Mazkur maqolada Respublika bo`yicha sho`rlangan tuproqlarning bugungi kundagi holati yoritilgan bo`lib, hozirgi vaqtda O`zbekistonda sug`oriladigan yerlarning meliorativ holati(sizot suvlari) sathi va sho`rlanish…
Ushbu maqolada takroriy ekin sifatida ekiladigan soya (Glycine max L.) navlarining biologik xususiyatlari, agrotexnik talablari va ularning hosildorligiga ta’sir etuvchi omillar o‘rganilgan. Tadqiqotlar natijasida turli…
Ushbu maqolada nanoemulsiyalarni ultratovushli kavitatsiya yordamida olish jarayoni o‘rganildi. Ultratovush quvvati va ishlov berish vaqtining nanoemulsiya zarrachalari o‘lchamiga ta’siri tahlil qilinib, optimal…
Ushbu maqolada Qashqadaryo florasi ayrim efir moyli o‘simliklar turlarining sistematik tahlili, hayotiy shakllari va xalq xo‘jaligidagi ahamiyati o‘rganilgan. Shuningdek tarkibida efir moyi bo‘lgan o‘simliklarning…
Ushbu maqolada ilk marotaba Qoraqalpog‘iston Respublikasi sharoitida introduksiya qilingan Ziziphus jujuba Mill. turining ildiz tizimi ontogenezining dastlabki bosqichlaridagi o‘sish va rivojlanish xususiyatlari…
Mazkur maqolada Tropaeolum majus L. (nasturtsiya) o‘simligining Toshkent vohasi sharoitidagi fenologik rivojlanish bosqichlari hamda gullash muddatlari abiotik omillar — xususan, harorat rejimi, yorug‘lik intensivligi…