Forficula auricularia Linnaeus, 1758 teriqanotlilar (Dermaptera) tartibining eng keng tarqalgan va yaxshi o‘rganilgan vakillaridan biri bo‘lib, palearktika hududida, jumladan Markaziy Osiyo agrotsenozlarida uchraydi. U nam va o‘rtacha nam tuproqli agrobiotsenozlarni, bog‘ va dalalarni afzal ko‘radi. Tanasi cho‘zilgan va yassi, uzunligi odatda 12–18 mm, ba’zi urg‘ochilarda 20 mm gacha, tana rangi jigarrangdan to‘q qo‘ng‘ir, qorin qismi nisbatan ochroq. Bosh qismi keng, ko‘zlari rivojlangan, mo‘ylovlari ip shaklida bo‘lib, sezgi organi sifatida xizmat qiladi. Ko‘krak uch bo‘limdan iborat, pronotum kengligi 2.5–3 mm, uzunligi 1.8–2.2 mm. Oldingi qanotlari qisqa, elitra shaklida, orqa qanotlari rivojlangan, odatda elitra ostida yig‘ilgan. Oyoqlari uzun va kuchli, tarsal bo‘g‘imlari uch bo‘g‘imli. Eng muhim diagnostik belgi — qorin oxiridagi serkilar bo‘lib, erkaklarda egilgan va assimmetrik, urg‘ochilarda to‘g‘ri va qisqaroq. Bu turning morfometriya va anatomik xususiyatlari tuproq va o‘simlik qoldiqlari orasida yashashga moslashganligini ko‘rsatadi. Populyatsiya dinamikasi mavsumiy va sug‘orish turiga bog‘liq. Bahor boshidan yoz o‘rtalarigacha soni oshadi, yoz oxiridan pasayish boshlanadi. Tomchilatib sug‘orishda populyatsiya zichligi eng yuqori, plyonka ostida esa eng past. Bu holat Forficula auricularianing agroekotizimlarda ekologik indikator va biologik nazorat vositasi sifatidagi ahamiyatini ko‘rsatadi. Tadqiqot natijalari ushbu turning g‘o‘za dalalari tuproq entomofaunasida muhim komponent ekanligini va agroekosistemalarning monitoringi hamda biologik nazorat strategiyalarida rolini tasdiqlaydi.
| Mualliflar | Temur Samandarovich, Atajanov |
|---|---|
| Jurnal | Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар |
| Nashr sanasi | 2026-03-18 |
| Jild | 8 |
| Son | 2 |
| Betlar | 556-562 |
| Til | Ingliz |
| DOI | 10.70728/a.series.v08.i02.076 |
DOI: 10.70728/a.series.v08.i02.076 · Maqolaning asl sahifasi
Forficula auricularia, Dermaptera, Forficulidae, morfometriya, populyatsiya dinamikasi, agroekotizim, biologik nazorat, tuproq entomofaunasi, sug‘orish sharoiti
Комплексные соединения переходных металлов играют фундаментальную роль в современной неорганической химии, определяя механизмы протекания реакций, селективность процессов и физико-химические свойства систем. Целью…
The article comprehensively analyzes the taxonomic composition of terrestrial mollusks distributed in the territory of the Molguzar Mountains, determines their systematic distribution, and reveals the general…
Maqolada o‘zbekiston hududidan ilk bor metilotrof bakteriya izolyatlari ajratib olingan. Faqat metanol qo‘shilgan meniral ozuqa-muhitida o‘sib rivojlanadigan metilotrof bakteriya izolyatlarining xususiyatlari tasnifi…
Mazkur tadqiqotda sanoat korxonalarida metallarni kimyoviy yuvish jarayonida hosil bo‘ladigan ikkilamchi nordon fosfat chiqindisini qayta ishlash asosida suyuq kompleks o‘g‘it olish texnologiyasi ishlab chiqildi…
Засоление почвы является широко распространенным абиотическим стрессом, который сегодня вызывает снижение урожай хлопка во всем мире. В этой связи были проведены исследования по выявлению сортов хлопчатника, устойчивых…
Mazkur maqolada Fargʻona vodiysining sun’iy suv havzalarining gidrokimyoviy natijalar asosida oʻrganilayotgan koʻllarning asosiy anionli tarkibi metamorfizmga, ya’ni suv muhitidagi fizik-kimyoviy va biogeokimyoviy…
Mаqоlаdа Xоrаzm vilоyаti аgrоtsenоzlаridа qаttiqqаnоtlilаr (Cоleоpterа) fаunаsi xаqidаgi mа’lumоtlаr keltirilmоqdа. Оlib bоrilgаn tаdqiqоtlаr dаvоmidа jаmi 2500 dаn оrtiq nаmunаdаgi qоʻngʻiz imаgоlаri, gʻumbаgi vа…
Cynara scolymus L ya’ni artishok, o‘simliklar dunyosida o‘zining oziq-ovqat, farmatsevtika va tibbiyot sohalaridagi foydali xususiyatlari bilan mashhur. Ushbu o‘simlikning rizosferasi, ya’ni ildiz atrofidagi…
Ushbu maqolada dukkakli ekinlar hosildorligini oshirishda biopreparatlarning qo‘llanilishi, ularning agrobiologik xususiyatlari va samaradorlik mexanizmlari yoritilgan bir qator tajribalarning tahlili bilan…
Ushbu maqolada Qo’qon shahri iqlim sharoitida tahsil olayotgan biologiya yo’nalishi talabalarining kardiorespirator tizimi funksional ko’rsatkichlari tahlil qilingan. Tadqiqot davomida muntazam sport bilan…