Oygaing daryosi havzasida (g‘arbiy tyanshan) joylashgan doimiy monitoring maydonida o‘simlik qoplamining 23 yillik dinamikasi

Farrux Ismoilovich, Polvonov, Bexzod Abdullaevich, Adilov, Natalya Yurevna, Beshko, Azamat Tenelbaevich, Sultamuratov

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар · 2026-yil

Annotatsiya

Uzoq muddatli geobotanik kuzatuvlar o‘simlik qoplamining dinamikasini aniqlash va suksessiya jarayonlarini tushunishda muhim ahamiyatga ega. Biroq Markaziy Osiyoning tog‘li hududlarida bunday tadqiqotlar yetarli darajada olib borilmagan. Mazkur tadqiqotda G‘arbiy Tyanshandagi Oygaing daryosi havzasida joylashgan doimiy monitoring maydonida 2002 va 2025 yillarda o‘tkazilgan ikki geobotanik tavsif asosida o‘simlik jamoalari tarkibining solishtirma tahlili amalga oshirildi. Tadqiqot Braun–Blanket metodikasi asosida, ilgari intensiv yaylov sifatida foydalanilgan daryo terrassasida o‘tkazildi. Natijalar 23 yil davomida o‘simlik qoplami tuzilishida sezilarli o‘zgarishlar yuz berganini ko‘rsatdi. 2002 yilda hudud daraxt va butalar ustun bo‘lgan qayir bo‘yi qayin–archa to‘qay jamoasi bilan tavsiflangan bo‘lsa, 2025 yilda u yaxshi rivojlangan o‘tli qoplam bilan ajralib turuvchi turli o‘tli–boshoqli–archa–butachali jamoaga aylangan. Ayrim yog‘ochsimon va mezofil turlar yo‘qolgan, aksincha ko‘p yillik baland bo‘yli va boshoqli o‘t turlarining ulushi oshgan. Hisoblangan floristik ko‘rsatkichlar (Jaccard = 0,30; Sørensen = 0,46) sezilarli tur almashinuvi yuz berganini tasdiqlaydi. Tadqiqot natijalari yaylov bosimining kamayishi va tabiiy suksessiya jarayonlari o‘simlik qoplami tuzilishiga muhim ta’sir ko‘rsatganini namoyon qildi, hamda tog‘li ekotizimlarda takroriy geobotanik kuzatuvlarning ilmiy ahamiyatini tasdiqlaydi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarFarrux Ismoilovich, Polvonov, Bexzod Abdullaevich, Adilov, Natalya Yurevna, Beshko, Azamat Tenelbaevich, Sultamuratov
JurnalҚўқон ДПИ. Илмий хабарлар
NashriyotҚўқон давлат педагогика институти
ISSN3030-3958
Nashr sanasi2026-03-18
Jild8
Son2
Betlar343-355
TilO‘zbek
DOI10.70728/a.series.v08.i02.048
Indeksga qo‘shilgan2026-08-27

DOI: 10.70728/a.series.v08.i02.048 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

Geobotanik qaydnoma; o‘simlik qoplami dinamikasi; uzoq muddatli monitoring; suksessiya; doimiy kuzatuv maydoni; tog‘ daryosi terrasalari; G‘arbiy Tyanshan.

Iqtibos keltirish

APAFarrux Ismoilovich, Polvonov, Bexzod Abdullaevich, Adilov, Natalya Yurevna, Beshko, & Azamat Tenelbaevich, Sultamuratov (2026). OYGAING DARYOSI HAVZASIDA (G‘ARBIY TYANSHAN) JOYLASHGAN DOIMIY MONITORING MAYDONIDA O‘SIMLIK QOPLAMINING 23 YILLIK DINAMIKASI. Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(2), 343-355. https://doi.org/10.70728/a.series.v08.i02.048
GOST (OAK)Farrux Ismoilovich, Polvonov va b. OYGAING DARYOSI HAVZASIDA (G‘ARBIY TYANSHAN) JOYLASHGAN DOIMIY MONITORING MAYDONIDA O‘SIMLIK QOPLAMINING 23 YILLIK DINAMIKASI // Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар. – 2026. – T. 8, № 2. – B. 343-355. – DOI: 10.70728/a.series.v08.i02.048.
MLAFarrux Ismoilovich, Polvonov, Bexzod Abdullaevich, Adilov, Natalya Yurevna, Beshko, and Azamat Tenelbaevich, Sultamuratov. “OYGAING DARYOSI HAVZASIDA (G‘ARBIY TYANSHAN) JOYLASHGAN DOIMIY MONITORING MAYDONIDA O‘SIMLIK QOPLAMINING 23 YILLIK DINAMIKASI.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(2), 343-355, 2026. https://doi.org/10.70728/a.series.v08.i02.048
ChicagoFarrux Ismoilovich, Polvonov, Bexzod Abdullaevich, Adilov, Natalya Yurevna, Beshko, and Azamat Tenelbaevich, Sultamuratov. “OYGAING DARYOSI HAVZASIDA (G‘ARBIY TYANSHAN) JOYLASHGAN DOIMIY MONITORING MAYDONIDA O‘SIMLIK QOPLAMINING 23 YILLIK DINAMIKASI.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(2), 343-355 (2026). https://doi.org/10.70728/a.series.v08.i02.048
HarvardFarrux Ismoilovich, Polvonov, Bexzod Abdullaevich, Adilov, Natalya Yurevna, Beshko, and Azamat Tenelbaevich, Sultamuratov (2026) ‘OYGAING DARYOSI HAVZASIDA (G‘ARBIY TYANSHAN) JOYLASHGAN DOIMIY MONITORING MAYDONIDA O‘SIMLIK QOPLAMINING 23 YILLIK DINAMIKASI’, Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(2), 343-355. https://doi.org/10.70728/a.series.v08.i02.048
BibTeX
@article{farruxismoilovichpolvonov2026,
  title = {OYGAING DARYOSI HAVZASIDA (G‘ARBIY TYANSHAN) JOYLASHGAN DOIMIY MONITORING MAYDONIDA O‘SIMLIK QOPLAMINING 23 YILLIK DINAMIKASI},
  author = {Farrux Ismoilovich, Polvonov and Bexzod Abdullaevich, Adilov and Natalya Yurevna, Beshko and Azamat Tenelbaevich, Sultamuratov},
  journal = {Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар},
  year = {2026},
  volume = {8},
  number = {2},
  pages = {343-355},
  doi = {10.70728/a.series.v08.i02.048},
  url = {https://doi.org/10.70728/a.series.v08.i02.048}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар jurnalidan boshqa maqolalar

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi