Bioclim modeli asosida ferula sumbul (kauffm.) hook. F. Turining ekologik nishasi va potensial tarqalishini baholash (nurota qo‘riqxonasi misolida)

H.Sh, Abulfayzov, A.L, Allamurodov, Sh.Sh., Qilichev, B.Q, Karimov

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар · 2026-yil

Annotatsiya

Ushbu tadqiqotda Markaziy Osiyo florasi uchun muhim bo‘lgan endemik tur — Ferula sumbul (Kauffm.) Hook. f. turining Nurota davlat tabiat qo‘riqxonasidagi ekologik nishasi va potensial tarqalish hududlari BIOCLIM modeli asosida baholandi. Modellashtirish jarayonida relyef, iqlim, radiatsiya, atmosfera, vegetatsiya va tuproq omillarini o‘z ichiga olgan ekologik ma’lumotlar Google Earth Engine platformasidan olinib, korrelyatsiya tahlili orqali 17 ta mustaqil bashoratlovchi omil tanlab olindi. Model 9 ta haqiqiy mavjudlik nuqtalari asosida qurildi. Natijalarga ko‘ra, turning ekologik jihatdan qulay hududlari qo‘riqxonaning janubi-markaziy qismidagi past tog‘ yonbag‘irlari va tog‘ etaklari bilan chegaralanib, umumiy maydonning atigi 2,18 % ini (8,31 km²) tashkil etdi. O‘zgaruvchilar muhimligi va PCA natijalari turning ekologik nishasi asosan yonbag‘ir ekspozitsiyasi, nishablik va iqlim omillari bilan belgilanishini, tuproq va vegetatsiya omillari esa ikkilamchi rol o‘ynashini ko‘rsatdi. Olingan natijalar turning tor ekologik nishaga ega va iqlim o‘zgarishlariga sezgir ekanligini tasdiqlab, Nurota qo‘riqxonasida ushbu turning muhofazasi va monitoringini ilmiy asoslash uchun muhim ahamiyatga ega.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarH.Sh, Abulfayzov, A.L, Allamurodov, Sh.Sh., Qilichev, B.Q, Karimov
JurnalҚўқон ДПИ. Илмий хабарлар
NashriyotҚўқон давлат педагогика институти
ISSN3030-3958
Nashr sanasi2026-03-18
Jild8
Son2
Betlar54-63
TilO‘zbek
DOI10.70728/a.series.v08.i02.008
Indeksga qo‘shilgan2026-08-27

DOI: 10.70728/a.series.v08.i02.008 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

Ferula sumbul; BIOCLIM modeli; ekologik nisha; potensial tarqalish; endemik o‘simliklar; Nurota davlat tabiat qo‘riqxonasi; iqlim omillari; PCA

Iqtibos keltirish

APAH.Sh, Abulfayzov, A.L, Allamurodov, Sh.Sh., Qilichev, & B.Q, Karimov (2026). BIOCLIM MODELI ASOSIDA FERULA SUMBUL (KAUFFM.) HOOK. F. TURINING EKOLOGIK NISHASI VA POTENSIAL TARQALISHINI BAHOLASH (NUROTA QO‘RIQXONASI MISOLIDA). Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(2), 54-63. https://doi.org/10.70728/a.series.v08.i02.008
GOST (OAK)H.Sh, Abulfayzov va b. BIOCLIM MODELI ASOSIDA FERULA SUMBUL (KAUFFM.) HOOK. F. TURINING EKOLOGIK NISHASI VA POTENSIAL TARQALISHINI BAHOLASH (NUROTA QO‘RIQXONASI MISOLIDA) // Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар. – 2026. – T. 8, № 2. – B. 54-63. – DOI: 10.70728/a.series.v08.i02.008.
MLAH.Sh, Abulfayzov, A.L, Allamurodov, Sh.Sh., Qilichev, and B.Q, Karimov. “BIOCLIM MODELI ASOSIDA FERULA SUMBUL (KAUFFM.) HOOK. F. TURINING EKOLOGIK NISHASI VA POTENSIAL TARQALISHINI BAHOLASH (NUROTA QO‘RIQXONASI MISOLIDA).” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(2), 54-63, 2026. https://doi.org/10.70728/a.series.v08.i02.008
ChicagoH.Sh, Abulfayzov, A.L, Allamurodov, Sh.Sh., Qilichev, and B.Q, Karimov. “BIOCLIM MODELI ASOSIDA FERULA SUMBUL (KAUFFM.) HOOK. F. TURINING EKOLOGIK NISHASI VA POTENSIAL TARQALISHINI BAHOLASH (NUROTA QO‘RIQXONASI MISOLIDA).” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(2), 54-63 (2026). https://doi.org/10.70728/a.series.v08.i02.008
HarvardH.Sh, Abulfayzov, A.L, Allamurodov, Sh.Sh., Qilichev, and B.Q, Karimov (2026) ‘BIOCLIM MODELI ASOSIDA FERULA SUMBUL (KAUFFM.) HOOK. F. TURINING EKOLOGIK NISHASI VA POTENSIAL TARQALISHINI BAHOLASH (NUROTA QO‘RIQXONASI MISOLIDA)’, Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(2), 54-63. https://doi.org/10.70728/a.series.v08.i02.008
BibTeX
@article{hshabulfayzov2026,
  title = {BIOCLIM MODELI ASOSIDA FERULA SUMBUL (KAUFFM.) HOOK. F. TURINING EKOLOGIK NISHASI VA POTENSIAL TARQALISHINI BAHOLASH (NUROTA QO‘RIQXONASI MISOLIDA)},
  author = {H.Sh, Abulfayzov and A.L, Allamurodov and Sh.Sh., Qilichev and B.Q, Karimov},
  journal = {Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар},
  year = {2026},
  volume = {8},
  number = {2},
  pages = {54-63},
  doi = {10.70728/a.series.v08.i02.008},
  url = {https://doi.org/10.70728/a.series.v08.i02.008}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар jurnalidan boshqa maqolalar

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi