Orol dengizining qurishi natijasida uning qurigan tubidan ko‘tarilayotgan chang va tuzlar qishloq xo‘jaligimaydonlariga hamda aholi punktlariga tarqalib, yerlarning degradatsiyaga uchrashi, hosildorlikning pasayishi va aholiningsog‘lig‘iga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Shu sababli cho‘llanish jarayonini masofaviy zondlash asosida monitoring qilish vabashoratlash Orolbo‘yi kabi keng hududlar uchun muhim ahamiyatga ega. Ushbu tadqiqotda 1990–2024-yillar orasidayoz mavsumida olingan Landsat 5, 8 va 9 sun’iy yo‘ldosh tasvirlari asosida yer qoplamidagi o‘zgarishlar tahlil qilindi.Landshaftdan foydalanish va yer qoplami (LULC), Normallashtirilgan Vegetatsiya Indeksi (NDVI) va Namlik Indeksi(NDMI) hisoblandi va solishtirildi. Hududning kengligi sababli to‘liq qamrovga erishish uchun bir nechta sun’iy yo‘ldoshtasvirlari mozaikalashtirildi. NDVI natijalari 2024-yilga kelib zich vegetatsiya zonalari 1990-yilga nisbatan kengayganiniko‘rsatdi. Bu esa ayrim vodiylarda qurigan suv sathlarining asta-sekin o‘simlik bilan qoplanayotganini anglatadi. NDMInatijalari yuzaki namlikda keskin farqlarni aniqladi: yirik ko‘llar atrofi kuchli darajada qurigan bo‘lsa, hududning janubiyqismidagi sug‘orma yerlar nisbatan barqaror namlik darajasini saqlab qolgan. Vegetatsiya qoplami va suv resurslarininguzoq muddatli o‘zgarishini tushunish cho‘llanish xavfi ostidagi Qoraqalpog‘iston kabi hududlarda atrof-muhitni boshqarishuchun juda muhimdir. Tadqiqotda aniqlangan suv tanqisligi va vegetatsiya dinamikasidagi o‘zgarishlar yashil iqtisodiyottamoyillariga asoslangan suv va yer resurslaridan barqaror foydalanish zarurligini ko‘rsatadi. Vegetatsiya va namlikindekslarini doimiy monitoring qilish iqlim o‘zgarishi hamda antropogen ta’sirlarning ekologik tizimlarga ta’sirini baholashgayordam beradi va hududning barqaror rivojlanishiga xizmat qiladi.
| Mualliflar | Nurmatova , Shahzoda, Oralbaev , Bakhitjan, Ruziyeva , Iroda, Turopova , Nigora |
|---|---|
| Jurnal | Яшил иқтисодиёт ва тараққиёт |
| Nashr sanasi | 2025-11-01 |
| Jild | 3 |
| Son | 8 |
| Til | O‘zbek |
| DOI | 10.5281/zenodo.17870613 |
DOI: 10.5281/zenodo.17870613 · Maqolaning asl sahifasi
Qoraqalpog‘iston, Orolbo‘yi, cho‘llanish, masofaviy zondlash, NDVI, NDMI, yashil iqtisodiyot, yer degradatsiyasi.
Ushbu maqolada mintaqaviy darajada kichik biznes va xususiy tadbirkorlikni rivojlantirish hamda qo‘llabquvvatlashningasosiy yo‘nalishlari tahlil qilingan. Unda tadbirkorlik faoliyatining iqtisodiy o‘sishdagi roli…
Ushbu maqola O‘zbekiston Respublikasida xorijiy investitsiyalarni jalb qilish orqali mintaqaviy ijtimoiy-iqtisodiyrivojlanishni ta’minlash strategiyalariga bag‘ishlangan. Maqolada xorijiy investitsiyalarni jalb…
Статья анализирует проблемы духовного иммунитета молодёжи в условиях цифровой экономикиУзбекистана, фокусируясь на роли информационной безопасности. На основе исследований 2020–2025 гг. игосударственных программ…
Ushbu maqolada mintaqalarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishini tartibga solish masalalari, uning amaliy ahamiyati,usullari, istiqbollari va xalqaro tajribasi tahlil qilinadi. Mintaqaviy rivojlanishni tartibga solishning…
Ushbu tadqiqot sun’iy intellekt (SI)ning nazariy asoslari va amaliy yo‘nalishlarini ilmiy jihatdan chuqur tahlilqiladi. Tadqiqotda mashinali o‘rganish modellarining mohiyati, neyron tarmoqlarning ishlash mexanizmlari…
Ushbu maqolada O‘zbekistonda raqamli iqtisodiyotning rivojlanish bosqichlari va uning mamlakat ijtimoiyiqtisodiyhayotiga ta’siri tahlil qilingan. Tadqiqot davomida xorijiy mamlakatlarda raqamli iqtisodiyotning…
Ushbu maqolada korporativ qimmatli qogʻozlar asosida korxonalar faoliyatini va loyihalarinimoliyalashtirishning xorijiy davlatlar tajribalari o‘rganilgan. Xususan, maqolada so‘nggi yillarda xalqaro fond…
Ushbu maqolada to‘qimachilik sanoatining charm-poyabzal yo‘nalishiga oid jarayonlar – charm, mo‘yna xomashyosi va junni tayyorlash, saqlash hamda qayta ishlashning texnologik bosqichlari, shuningdek, jun, qorako‘l va…
Mazkur maqolada qo‘shilgan qiymat solig‘i [QQS] bo‘yicha firibgarliklarning iqtisodiy mohiyati, ularningasosiy turlari, kelib chiqish sabablari va davlat budjetiga salbiy ta’siri yoritilgan. Xalqaro tajriba, jumladan…
Mazkur maqolada mamlakatimizda pensiya jamgʻarmasini budjetdan moliyalashtirishning metodlari vaularning oʻziga xos jihatlari tadqiq etilgan. Ularning oʻzaro oʻxshash va farqli xususiyatlari tizimlashtirilgan. Ularga…